والدين- مترجم- علي فلكپور:
كودكان در هنگام برخط (آنلاين) بودن، با خطرات گوناگوني مواجهند. برخي از اين خطرات چنيناند:
قرار گرفتن در معرض منابع غيرمناسب
(جنسي، نفرت انگيز يا خشونتآميز)
با توجه به دسترسي آزاد به اطلاعات اينترنتي، خطر حادي كه كودكان ممكن است با آن مواجه گردند، منابع غيرمناسبي است كه اغلب جنسي، نفرتانگيز يا خشونتآميز بوده و عامل اصلی ترغيب آنان به انجام فعاليتهاي خطرناك يا غيرقانوني به شمار میآید.
پرداختن به بازيهاي قمار و رفتارهاي نامناسب
به رغم غيرقانوني بودن، سايتهاي قماربازي آنلاين، اينترنت را تسخير كردهاند. مشاهده يا مشاركت در هر نوع فعاليتي در سايتهاي ويژه قمار بازي براي كودكان نامناسب است. شرط لازم براي ورود به اغلب سايتهاي قماربازي آنلاين، اين است كه شخص از كارت اعتباري برخوردار باشد. از این رو، اين روند تهديد بالقوهای براي رفاه مالي خانوادهها نيز محسوب میشود.(اين پديده هنوز در ايران همهگير نشده است. )
مواد مخدر، الكل، سيگار و خطرات ديگر
برخي از سايتها و گروههاي خبري به تشويق و تبليغ استفاده از مواد مخدر، سيگار يا الكل مبادرت ميكنند. برخي ديگر نیز طریقه ساخت بمب و یا بارگذاری كيتهاي کشت ويروس را آموزش ميدهند.
زيان جاني
بعضي افراد بزرگسال منحرف از پست الكترونيك و اتاقهاي گفت وگو(چت) به منظور جلب اعتماد كودكان و ترغيب آنان به شرکت در جلسات رودررو استفاده ميكنند. با جلب اعتماد، اعتماد كودك و ترتيب دادن جلسه ملاقات، كودك با خطر بحراني تحلیل جسمی و وحشت روانشناختي دائمي روبه رو ميشود.
پيغام هاي آزاردهنده
در چنین وضعيتی، ممكن است كودكان با برخي پيامهاي الكترونيك مواجه شوند كه آزار دهنده يا خصمانه باشد. اطلاعات ارسال شده در اين پيامها ميتواند تأثيرات منفی روانشناختي بر روي كودكان برجای گذارد.
معضلات حقوقي و مالي
خطر ديگري وجود دارد مبني بر دسترسی كودكان به شماره كارت اعتباري والدين يا ارتكاب به جرم اينترنتي كه به نوبه خود با پيامدهاي نامشروع و عواقب مالي همراه است. صرف نظر از مقولات قانوني، بايد «Netiquette» (اجتناب از گستاخي و بيپروايي کودکان در زمان اتصال به اينترنت) به آنان آموزش داده شود.
تجاوز به حريم خصوصي
حفاظت از حريم خصوصي كودكان، امری حياتي است و چنین حريمی در اينترنت با درجه آسيبپذيری بالایی روبه رو است. هيچ فردي، مگر با كسب اجازه از اوليا و سرپرست كودكان، حق سركشي به اطلاعات شخصي آنان را ندارد.
چنين اطلاعاتي دربرگيرنده نام، سن، تاريخ تولد، نام مدرسه، اطلاعات خانوادگی، اطلاعاتی در خصوص دوستان، اماكن مورد علاقه، علايق و سرگرميهای کودکانه است. افشا ساختن و علني كردن چنين اطلاعاتي در اينترنت كودك را در معرض تهديدات حاد قرار خواهد داد.
تحليل استعدادهاي نهفته كودك
حادترين خطر در ميان ساير خطرات، اين است كه كودك براي ساعات نامحدودي به صورت آنلاين به شبکه اینترنت متصل باشد كه اين خود به از ميان رفتن زمان با ارزشي منجر ميگردد كه كودك ميتوانست از آن در راستاي اهداف سازنده، استفاده كند. چنانچه كودك استفاده مناسبي از زمان آزاد خود به عمل نياورد، رشد و پرورش وی تا حد زيادي با مخاطره روبرو ميشود.
دلايلي براي نگراني
والدين بايد به نظارت دقيق كودكان خود كه بيمحابا از اینترنت به صورت آنلاين استفاده میكنند، مبادرت ورزند. از آنجایی که والدين بهتر از هركسي با خصوصيات اخلاقي و روحيات شخصي كودكان خود آشنايي دارند، از اين رو ملزم به رفتار مطابق احساسات غريزي آنان هستند، به گونهای که احساسات آنان را جريحهدار نكنند.
تغيير دادن صفحات اينترنتي
اگر كودك شما به سرعت صفحات اينترنتي را تغيير ميدهد يا به هنگام ورود شما به اتاق، مانيتور كامپيوتر را خاموش ميكند، احتمالاً در حال مشاهده تصویر یا مطلبی است كه تمايل ندارد شما از آن آگاهی يابيد.
در اين زمان شما باید در کمال خونسردی از او بخواهيد تا شما را در تماشای مانیتور کامپیوتر شريك كند. در این صورت پس از تماشای صفحه مانیتور اگر چنانچه با محتوي و مضمون نامناسبی در آن برخورد كردید، ملزم هستید کاملاً مودبانه وی را از ادامه این عمل بازدارید.
هیچ گاه بدون اينكه از قبل از کودک خود به صورت مؤدبانه درخواست منع تماشای صفحات نامناسب اینترنتی را داشته باشيد، وی را سرزنش نكنيد.
تماسهاي تلفني
اگر كودك شما به طور ناگهاني تماسهاي تلفني از افراد غريبه يا حتي از ساير كودكان دريافت كرد، در این صورت شما با مشكلي جدی مواجه شدهايد.
با نصب يك كالر آيدي(نمايشگر شماره تلفن) بر روی دستگاه تلفن، تماسهاي تلفني كودك خود را شناسايي كرده و از وي بخواهيد در اين خصوص به شما توضيح دهد. اگر كودك شما در نيمههاي شب از جا برخاسته و پشت كامپيوتر قرار گیرد، ممكن است در حال چت كردن باشد و این در حالی است که اقدام كودك به انجام چنین فعالیتهایی(چت و استفاده از كامپيوتر)، بايد در زمانها و مكانهايي صورت پذيرد كه کاملاً تحت نظارت و كنترل شما باشد. استفاده افراطي كودكان يا نوجوانان از خدمات آنلاين اينترنتی بويژه در نيمههاي شب، ميتواند دليلي موجه براي نگراني والدین باشد.
خوشبختي
اگر كودك شما هدايا يا پول توجيه ناپذيري دريافت كرده يا لباس نامتعارفي به تن کرده باشد، اين روند نیز امري نگران کننده است. افرادی كه اغلب به دنبال آزار و سوءاستفاده جنسي از كودكان هستند، با صرف مبالغ هنگفت براي برقراري رابطه دوستي با كودكان و جلب اعتماد و اطمينان آنان مبادرت ميكنند.
عوارض ترك و اجتناب از كاربرد اينترنت
اگر متوجه شويد كه كودك شما به مدت طولاني از دوستان و خانواده خود، بويژه پس از استفاده از اينترنت منزوي گرديده، از اين رو شما بايد نگران و مراقب وي باشيد.
شاهدبازان و دیگر افراد متجاوز كه كودكان را هدف قرار ميدهند، به شدت به دنبال ايجاد اختلاف و شكاف ميان كودكان و حامیان آنان (والدین یا پرستاران) هستند. بزرگترين شكاف ميان كودكان و خانواده، با برقراري رابطه آنان با افراد متجاوز بروز ميكند.
ديدار با دوستان
اگر احساس ميكنيد كه كارهاي كودك شما غيرعادي شده و با دوستانش قطع ارتباط كرده است، در اين هنگام سعي كنيد با دوستانش صحبت کرده و علت را جويا شويد. لازم به ذكر است كه در انجام این عمل بيش از حد دخالت و زيادهروي نكنيد.
همچنين اگر هدف از ديدار دوستان كودك شما با وي مشاهده منابع نامناسب اینترنتی است، در اين صورت نگران و مراقب باشيد. با اين وجود، شما بايد به حريم خصوصي كودك خود احترام گذارده و در كنترل و اداره هر موقعيتي، مبادي آداب باشيد.
علائم و نشانههاي بسياري وجود دارد كه شما به عنوان والدين بايد از آنها آگاه باشيد. هيجاني شدن و تهمت زدن به رفع مشكل كمكي نخواهد كرد. به عنوان سرپرست كودك، وظيفه شماست كه خونسردي خود را حفظ كرده و درصدد شناسايي مشكل برآمده و راهحلي نيز براي حل آن بیابید.
مطالب يا موارد تحريككننده احساسات جنسي كودكان يا هرگونه فعاليتهاي نامشروع كه به نحوي سلامت جسمي و رواني كودك شما را تهديد ميكند، به پليس گزارش دهيد.
توصيههايي ويژه والدين
براي انجام مراقبت و نظارت بر كودك خود به هيچ برنامهاي متكي نباشيد
برنامههاي فيلترينگ و بلوكه كردن تنها بخشي از طرح امنيتي اينترنت در خانه شما محسوب ميشود، از اين رو وجود آنها نبايد باعث شود تا شما نگران و مراقب كودك خود نباشيد.
مبتكر و خلاق باشيد
زماني را به گفتوگو و تبادل تجارب با والدين ساير كودكان در خصوص طرز رفتار با كودكان اختصاص دهيد. به شيوههای برقراري ارتباط با كودك خود پرداخته و آنان را از خطرات اينترنت آگاه كنيد. توجه داشته باشيد كه در گفتوگو با كودك خود، هرگز سرعت و عجله به خرج ندهيد.
گوش به زنگ باشيد
مراقب فايلهاي گرافيكي بارگذاري شده توسط كودكان خود باشيد. فايلهايي با فرمتهايjpg،gif،bmp،tifو pcx ممكن است حامل منابع نامناسبي از اينترنت باشد.
درخصوص برنامههاي بلوكه كردن و فيلترينگ اينترنتي، ارزيابي و تحقيق كنيد
در حال حاضر خدماتي نظير برنامههاي فيلترينگ و مرورگرهايي با قابليت بلوكه ساختن انواع سايتهاي نامناسب اينترنتي وجود دارند كه با كمك آنها ميتوان محتواي وبسايتها را ارزيابي كرد.
اين برنامهها به شيوههاي گوناگوني عمل ميكنند. برخي از آنها سايتهايي را بلوكه ميكنند كه از منابع نامناسبي برخوردارند. برخي ديگر نيز كاربران را از ورود و دسترسي به انواع مشخصي از اطلاعات نظير اسم و یا آدرس فردي خاص باز ميدارند. برنامههاي ديگري نیز طراحي شدهاند که كودكان را از ورود به اتاقهاي چت (گفتوگوي اينترنتي) منع كرده و يا آنان را در ارسال يا قرائت پست الكترونيك محدود ميسازند.
با كودكانتان در استفاده از اينترنت همراه شويد
از خدمات اينترنتي و برنامههايي كه كودكتان از آنها استفاده ميكند، شناخت کامل حاصل كنيد. از آنها بخواهيد تا طرز عملكرد خود در اتاق گفتوگوي اينترنتي و يا نحوه پرداختن به بازيهاي آنلاين را براي شما تشريح كند.
از قبل برنامه ريزي كنيد
با كودك خود در خصوص مسائلی كه ممكن است به صورت آنلاين با آن مواجه شود، گفتوگو کنید. در عوض سرزنش كودك خود، به وي بياموزيد كه همواره ارزشهاي واقعی زندگی در خارج از اينترنت، بر ارزشهاي اينترنتي حاکماند.
ساير علائق كودكان را تشويق و تقويت كنيد
كودكان را از استفاده بيش از حد از اینترنت برحذر داريد، چراكه اين روند براي سلامت آنان مضر است. از این رو، به ترغیب آنان جهت انجام فعاليتهاي ديگر نظير انجام تمرينات ورزشي در محيطي خارج از محيط خانه مبادرت كنيد.
الگوي عمل باشيد
اگر شما به بارگذاري نرمافزار غيرمجاز يا منابع كپيرايت شده مبادرت ميكنيد، هنگامي كه معلم كودكتان شما را به صحبت در خصوص تكليف انجام نشده فراخواند، تعجب نكنيد.
زمان و مكان استفاده از اينترنت
كامپيوتر خود را در اتاقي همگاني، يعني اتاقي كه ميتوانيد مراقب آن باشيد، قرار دهيد. افراد غريبه را از ورود به اتاق خواب كودك منع كرده و حتي اجازه استفاده آنان از كامپيوتر را ندهيد. تنها زماني كه خود در خانهايد، اجازه دهيد كودكتان از اينترنت استفاده كند.
براي كامپيوتر خود يا اينترنت متأسف نباشيد
براي وجود كامپيوتر يا اينترنت در منزل خود متأسف نباشيد، چراكه كامپيوتر و اينترنت، وسايل خارقالعادهاي هستند كه قادرند زندگي كليه اعضاي خانواده را متحول سازند. در عوض به حس دروني خود اعتماد كرده و مطابق آن رفتار کنید.
بهترين كاري كه شما بايد از آن اطلاع يابيد، محافظت از خانوادهتان است. با قبول مسئوليت در قبال استفاده كودكان خود از اينترنت و كامپيوتر، ميتوانيد شدت خطرات بالقوه استفاده آنلاين از اینترنت را به حداقل رسانيد. در اين راستا قوانين ذيل را وضع و به اجرا درآوريد:
هرگز اطلاعات شناسايي را ارائه نكنيد
آدرس محل زندگي، نام مدرسه، يا شماره تلفن خود را به افراد غريبه ارائه نكنيد.
از خدماتي اينترنتي كه كودكتان از آن استفاده ميكند، اطلاع حاصل نماييد
اگر از نحوه ورود به سيستم كامپيوتر يا شبكه بياطلاع هستيد از كودك خود بخواهيد تا به شما بياموزد. از اطلاعات ارائه شده در اينترنت و طريقه بلوكه كردن منابع نامناسب اينترنتي آگاهي يابيد.
هرگز به كودك خود اجازه ندهيد ملاقات اينترنتي ترتيب دهد
كودك خود را از ملاقات با ديگر كاربران كامپيوتر در زمان استفاده از اينترنت و اتاقهاي گفتوگو منع كنيد. اگر ملاقاتي از سوي كودك شما يا ديگر كاربران ترتيب داده شد، فردي را در محل قرار گمارده و يا او را همراهي كنيد.
هرگز به پيغامها پاسخ ندهيد
در برخورد با منابع اينترنتي وسوسهآميز، مستهجن، خشونت آميز، تهديدآميز و مطالبي كه موجبات ناراحتي شما را فراهم آوردهاند، به ارائه هرگونه پاسخي مبادرت نكنيد. كودكان خود را تشويق كنيد تا به شما اطلاع دهند كه با چنين پيغامهايي روبه رو گشتهاند. اگر شما يا كودكتان پيغامي را دريافت كردهايد كه آزار دهنده، جنسي، يا تهديدآميز است، نسخهاي از پيغام را به پليس ارائه كرده و از آنها كمك بخواهيد.
هرگونه سوء استفادهاي را گزارش كنيد
به محض اطلاع از انتقال، استفاده يا مشاهده تصاوير و موارد تحريك كننده جنسي كودكان خود در شبکه آنلاين اینترنتی، مراتب را فوراً به نزديكترين مركز پليس محل سكونتتان گزارش دهيد.
افراد در شبکه آنلاين اینترنتی عموماً بيگانه باقي ميمانند
كاربران شبکه آنلاين اینترنتی از هويتي نامشخص برخوردارند، چراكه شما قادر به ديدن شخص و يا كسب اطلاعاتي از وي نيستيد. از اين رو، شخص ميتواند خود را دختري 12 ساله معرفي كند، در صورتي كه در واقعيت، او مردی 40 ساله است.
محتواهاي اينترنتي، ممكن است حقيقي به نظر برسند، ولي واقعي نباشند
مطالبي را كه در شبکه آنلاين اینترنتی ميخوانيد ممكن است حقيقت نداشته باشند. در چنین محیطی، احتمال هرگونه پيشنهادي كه به نظر حقيقي ميرسد، وجود دارد. در خصوص هرگونه پيشنهادي مبني بر اغواي شما بر سر حضور پيدا كردن در قرار ملاقات يا ديدن فردي، بسيار محتاط و مراقب باشيد.
راهكارها و قوانين منطقي را وضع كنيد
توصيهها و قوانيني را در مسير استفاده كودك خود از كامپيوتر وضع كنيد. در خصوص اين قوانين با كودك خود به بحث و مذاكره پرداخته و سپس نتیجه مذاکرات را در قالب توصيه نامه در محل نزديك به كامپيوتر جهت يادآوري الصاق كنيد.
روند پيروي كودك خود از قوانين را كنترل كنيد
روند پيروي كودك خود از قوانين وضع شده هنگام فعاليت طولاني مدت وي با كامپيوتر را كنترل و نظارت كنيد. استفاده بيش از حد كودك يا نوجوان شما از خدمات آنلاين اينترنتي بويژه در نيمههاي شب دلالت بر مشكل بالقوهاي دارد كه قطعاً به وقوع خواهد پيوست.
فعاليت و عملكرد خانواده
مدنظر داشته باشيد كه كامپيوتر را در داخل اتاق نشيمن قرار دهيد و از قرار دادن آن در داخل اتاق كودك اجتناب ورزيد. از هویت دوستان کودک خود در شبکه آنلاين اینترنتی و تمامي ديگر دوستانش اطلاع حاصل كنيد.
هرچيزي را كه ميخوانيد، باور نكنيد
شما نبايد هنگامي كه مردي در شبکه آنلاين اینترنتی تظاهر به زن بودن يا شخصي 50 ساله تظاهر به 12 ساله بودن ميكند، باور كنيد. كاربران در شبکه آنلاين اینترنتی ممكن است عكسهاي ديگري را در عوض عكس خود برای شما ارسال كنند. در این صورت نبايد با عكسهايي كه اين كاربران برای شما ارسال ميكنند، اغوا شويد.
پندهايي براي كودكان كلمات عبور بايد مخفي نگه داشته شوند
از گفتن كلمه عبور خود به ديگران مگر به والدين خود اجتناب ورزيد. دادن كلمة عبور خود به افراد بيگانه، حقيقتاً ميتواند خطرناك باشد. اگر شخصي تماس بگيرد و عنوان كند كه كارمند شركت ارائه كننده خدمات اينترنتي است و به كلمة عبور شما نياز دارد، نام، شماره تلفن و آدرس پست الكترونيك او را بخواهيد.
با شركت تماس حاصل نموده و از آنها بخواهيد كه چنين شخصي در آن جا مشغول به كار است يا نه و آيا اين كه اين اجازه به كارمندان داده شده است تا كلمات عبور را بخواهند يا خير؟
اجتناب از بيپروايي
با كاربران شبکه آنلاين اینترنتی همانند افراد خارج از اينترنت، مؤدب و مبادي آداب باشيد. اگر شخصي گستاخانه يا به منظور خاصي شما را مورد تهديد قرارداد، از پاسخ به وی اجتناب كنيد. كاربران تهديد كننده در شبکه آنلاين اینترنتی، درست شبيه به تهديدكنندگان خارج از اينترنت هستند، آنها ميخواهند كه شما پاسخ دهيد.
هرگز پست الكترونيكي غيرعادي (مشكوك) را باز نكنيد
نامههاي الكترونيكي عجيب و غيرعادي را پاك كنيد. نامههاي الكترونيكي افراد بيگانه را باز نکنید. نامههاي الكترونيكي از جانب افراد بيگانه ميتواند حاوي كدهاي مغرضانهاي (ويروسها، كرمها و غيره) باشد كه براي كامپيوتر شما خطرناك و مضر است. در صورتي كه به چنين نامههايي مشكوك هستيد از والدين، يا افراد متخصص بخواهيد تا به شما كمك كنند.
گفتوگو در خصوص آنچه كه مشاهده ميكنيد، صحيحترين راه است
در زمان استفاده از اينترنت، اگر با چيزي مواجه شديد كه به آن تمايل و رغبتي نداشته و احساس ترس و ناراحتي به شما دست میدهد، كامپيوتر را خاموش کرده و در خصوص آن با والدين خود گفتوگو کنید.
زماني را براي استراحت اختصاص دهيد
وقت استراحتي را به خود اختصاص دهيد، به مدت طولاني از اينترنت استفاده نكنيد. زمان خود را با خانواده و دوستان خارج از اينترنت سپري کنید.
قوانين مربوط به وبسايتهاي اينترنتي را مطالعه كنيد
قوانين و خط مشيهاي مربوط به كاربران و وبسايتهاي اينترنتي با هدف ارائه توصيههاي ويژه براي استفاده از وبسايت ارائه شده است. اين قوانين را به همراه والدين خود مطالعه کرده و از آنها بخواهيد تا مفاهيم و مضامين قراردادها را براي شما توضيح دهند. اين روند به شما و والدينتان در درك و اطلاع يافتن در خصوص مقولات ويژه امنيت اينترنتي كمك ميكند.
از كپينمودن اجتناب كنيد
چيزهايي را از وبسايتهاي اينترنتي براي استفاده كپي نكنيد، مگر آن كه از سوي مدير شبكه مجوز اين كار را داشته باشيد.
از خود محافظت بعمل آوريد
هرگز با شخصي كه در اينترنت ارتباط برقرار كردهايد، قرار ملاقات نگذاريد، مگر در صورتي كه والدينتان با شما همراه باشند. اگر قصد ملاقات آنها را داريد در ملاء عمومي قرار گذاشته و از همراهي والدين خود بهرهمند شويد.
به والدين خود آموزش دهيد
زماني را جهت آموزش والدينتان در خصوص فعاليتهاي آنلاين شبکه اینترنتی اختصاص دهيد. به آنها سايتهاي مورد علاقه خود را نشان داده و اجازه دهيد تا در لحظه استفاده از اينترنت نظارهگر شما باشند. آنها را در فعاليتهاي اينترنتي خود شركت دهيد، چراكه با كسب اطلاع از مصونيت شما در هنگام استفاده از اينترنت، احساس رضایت مي كنند.
مراقب کامپیوتر خود باشيد
بعضي سايتها كه كيتهاي ويروسي را ارائه ميكنند در حقيقت با ارسال يك ويروس به كامپيوترشما، آن را مختل ميكنند. هرگز از اين سايتها بازديد به عمل نياوريد و دوستان خود را نيز از انجام چنين عملي برحذر داريد.
قوانيني براي برقراري امنيت آنلاين
1) اطلاعات شخصي خود را از قبيل آدرس، شماره تلفن، آدرس محل كار والدين و شماره تلفن محل كار، عكس يا اسم و آدرس مدرسهام را بدون اجازه در دسترس ديگران قرار نخواهم داد.
2) اگر با اطلاعاتي روبه رو شدم كه موجب آزار من باشد، بلافاصله به والدينم اطلاع خواهم داد. اين خطا و تقصير از جانب من نميباشد كه با يك چنين اطلاعاتي روبه رو گرديدهام.
3) هرگز با شخصي كه در اينترنت ملاقات نمودهام، بدون بررسي والدينم همراه نخواهم شد. اگر والدينم با ملاقات موافق بودند، با همراهي والدينم بر سر قرار ملاقات حاضر خواهم شد.
4) با والدينم در خصوص اين كه ميتوانيم قوانيني را براي استفاده از اينترنت وضع كنيم، صحبت خواهم كرد. در خصوص مدت زماني كه ميتوانم در اينترنت باشم، زمان استفاده از اينترنت در طول روز و وبسايتهاي مناسب و سالم تصميمگيري خواهيم كرد.
منبع:
(دانشكده حقوق مجازي و اينترنتي آسيايي)
Asian School of Cyber Laws
www.asianlaws.org/fact
