جهان- بنيامين صدر:
در دهه اخير دست كم 300 هزار كودك سرباز در بيش از 30 درگيري جنگي حضور داشته اند، 2 ميليون كودك براثر جنگ از بين رفته و6 ميليون نفر نيز براي هميشه ناتوان شدهاند.
از ابتداي قرن بيستم تاكنون 250 جنگ در جهان انجام شده و اين جنگها سلامت اجتماعي كودكان و سلامت فردي آنها را به خطر مياندازد. درآغاز هزاره سوم و از سال 2003 ميلادي هم كه ايالات متحده به عراق حمله كرد 3 ميليون انسان بيخانمان شدند كه نيمي از آنها كودك بودند.
پس از جنگ هم با افزايش ناامني، پديده دزدي كودكان براي باج گيري از خانواده آنها بسيار رايج شد.براساس پژوهشي كه يونيسف روي 600 كودك عراقي 3 تا 10 ساله در سال گذشته انجام داده، نيمي از اين كودكان فشارهاي رواني بسياري را متحمل شده از جمله اينكه شاهد كشته شدن پدر و مادر خود بوده اند و اين صحنه مدام در ذهنشان مرور ميشود.
پژوهش ديگري نيز كه روي بزرگسالان عراقي در شهر موصل كه در جنگ شركت داشتند يا در معرض جنگ بودند، انجام شد وحاكي از آن بود كه 75 درصد اين افراد دچار بيماري استرس پس از حادثه شده اند كه در اثر اين بيماري، فرد دچار علائم اضطراب و احساس ناامني ميشود.
بيترديد جنگ علاوه بر عوارض كوتاه مدت كه سلامت جسمي را به خطر مياندازد عوارض رواني و اجتماعي بسياري در درازمدت با خود به همراه دارد.
كودكان بيدفاع
اين اطلاعات و آمار درحالي هفته گذشته در همايش يك روزه «کودکان، قربانيان خاموش جنگ ها» مطرح شد كه علي نجفي توانا، حقوقدان، با اشاره به تاثير غيرمستقيم جنگ بر كودكان گفت: «كودكان در شرايط جنگي آسيب پذيرتر ازديگر افراد هستند، در عين حال جنگ اثرات غيرمستقيمي مانند اشاعه فحشا، هدايت افراد به بزهكاري و افزايش توزيع موادمخدر را با خود بهدنبال دارد.
نجفي توانا همچنين در اين همايش از فقدان ساز وكار مشخص حقوقي براي دفاع از حقوق كودكان در ايران انتقاد كرد.
اوگفت:با نهايت تأسف ميگويم كه در مقررات داخلي ايران بر خلاف قوانين بازدارنده در سطح جهاني، ساز و كار مشخص و كارآمدي براي دفاع از حقوق كودكان نداريم و حمايت لازم از كودكان در مواجهه با دشواريهاي احتمالي زندگي انجام نميشود.
به گفته اين حقوقدان در آخرين قانون حمايتي مصوب سال 1383 نيز پدر و مادر از فهرست كساني كه به كودكان آسيب ميرسانند مستثني شدند، در حاليكه درصد قابل توجهي از كودك آزاريها در كشور ما از سوي پدر و مادرهاي فاقد صلاحيت انجام ميگيرد.
نجفي توانا يكي از مهمترين مشكلات را موضوع مناقشه برانگيز ممنوعيت اعدام كودكان زير 18 سال دانست و گفت: ممنوعيت اعدام افراد زير 18 سال كه تا كنون ناديده گرفته شده به اين دليل بايد لازم الاجرا باشد كه مسئوليت كيفري از افراد زير 18 سال در قوانين و مقررات بينالمللي سلب شده شده است.
مجازات كودكان بايد مناسب با امتيازهايي كه در زندگي به آنان داده شده باشد. وقتي سن قانوني در كشور 18 سال تمام است چگونه ميتوان براي كودكان كمتر از 18 سال مسئوليت كيفري كامل درنظر گرفت؟!
اين درحالي است كه ديدگاههاي فقهي نيز در اين باره متفاوت است. بايد پذيرفت كه جامعه دانا جامعهاي است كه در آن به تمامي جوانب حقوق بشر و ابعاد منطقي و اجرايي آن توجه ميشود.
كميته توانبخشي بازماندگان كوچك
«مارکوس کوت» مدير ارتباطات کميته بينالمللي صليب سرخ نيز در اين همايش يك روزه كه به همت كميته بينالمللي صليب سرخ، جمعيت هلال احمر و سازمان دفاع از قربانيان خشونت برگزار شد، با حمايت ازتربيت گروههاي کارشناسي براي توانبخشي کودکان قرباني جنگ، گفت: يکي از فعاليتهاي مهم صليب سرخ بازگرداندن کودکان، قرباني به محيط خانواده است كه از آن جمله ميتوان به آزاد کردن زندانيان زير 14 سال در جنگها اشاره كرد.
کوت افزود: ماموريت اين کميته حفاظت از کرامت قربانيان جنگ و خشونتهاي داخلي، ياري رساني به قربانيان و پيشگيري از ايجاد آلام انساني از طريق ترويج و تقويت قوانين و اصول حقوق بينالمللي بشر دوستانه است.
كودكاني كه در معرض هرگونه اعمال خشونت به ويژه جنگ بوده اند، خشونت را به ساير همنوعان خود نيزانتقال ميدهند. از سوي ديگر كودكاني كه در معرض جنگ بوده اند احساس همدلي هرگز درآنها شكل نميگيرد و دچار بياحساسي ميشوند چرا كه كودكي كه با خشم بزرگ ميشود هميشه ميخواهد انتقام بگيرد.
درتربيت گروههاي کارشناسي براي توانبخشي کودکان قرباني جنگ كه قرار است به شكل سازمان يافتهاي در ايران انجام شود، از سازمانهاي دولتي، غيردولتي و مؤسسههاي خيريه استفاده خواهد شد.
مانلي آقاخان، مسئول طرح حمايت از كودكان يونيسف در ايران نيز ميگويد: بهدليل درگيريهاي مسلحانه و خشونتهاي داخلي، در حال حاضر 20 ميليون كودك يا پناهنده بوده و يا در داخل كشور خود آواره هستند.
دختران و زنان بهدليل آسيبپذيري جنسي يكي از گروههاي هدف در جنگها هستند كه گذشته از خشونت جنسي، از آنان بهعنوان يك سلاح جنسي استفاده ميشود.
يونيسف اعتقاد دارد كودكان در همه جاي دنيا، داراي حقوق يكسان و ويژهاي هستند، چون كودكان به شدت از نظر روحي و رواني آسيبپذيرند و در جنگها مورد آزار بهمراتب بيشتري قرار ميگيرند.
جنگ تاثيربسياري بر وضع سلامت کودکان ميگذارد که در ابعاد مختلف قابل بررسي است و يک کودک قرباني جنگ، علاوه بر ازدست دادن سلامت جسمي، وضعيت رواني و اجتماعي خود را نيز در خطر ميبيند.اين در شرايطي است كه در 10 سال گذشته،2 ميليون كودك در اثر جنگ جان باختهاند.
فراموش نكنيم، كودكان مناطق جنگ زده با اسباب بازيهايي كه بيشتر آنها سلاحهاي جنگي هستند، امروز در حال تكرار همان صحنههايي هستند كه ديروز شاهد آن بودهاند.
