جامعه‌اطلاعاتی- همشهري آنلاين:
روند تحول وسايل و فناوري‌هاي ارتباطي درجهان، به آن اندازه پرشتاب است كه همه عرصه‌هاي جامعه اعم از اقتصاد، فرهنگ، سياست و غيره را دربرگرفته،

به گونه‌اي كه امروزه اصطلاح دولت الكترونيك به شكل مفهومي عام‌ترمطرح است و به رغم برنامه ريزي‌ها و پيش‌بيني‌هاي انجام شده، آينده‌نگري جامعه‌اي كاملا شبكه‌اي تحت عنوان جامعه اطلاعاتي دشوارو پيچيده است. از اين رو، اين بحث درشش بخش مورد بررسي قرارمي‌گيرد.
دراين چارچوب، تعريف و تبيين جامه اطلاعاتي درعصرحاضرو چالش‌هاي ناشي از حضورجامعه اطلاعاتي دنبال شد و همچنين اين نكته مورد توجه قرارگرفت كه" اگراين منطق را بپذيريم كه درعصرحاضر، قدرت و ثروت در دانايي است و دانايي بيشترمترادف با داشتن اطلاعات گسترده درزمينه هاي مختلف و امكان تجزيه و تحليل اطلاعات است؛ شرايط نامتعادل و محدوديت‌هايي كه درجهت دسترسي به اطلاعات براي كشورها درسطح جهان و افراد در درون كشورها به عنوان شهروند موجود است سبب گسترش نابرابري‌هاي اجتماعي درسطح بين‌المللي و ملي مي‌شود.

دراين قسمت، دو بخش پتانسيل‌ها و فرصت‌هاي ناشي از جامعه اطلاعاتي و آينده جامعه اطلاعاتي درايران مورد بررسي قرارمي‌گيرد.

بخش سوم:  پتانسيل‌ها و فرصت‌هاى ناشى از جامعه اطلاعاتى

تمركززدايى رسانه‌هاى ديجيتالى
«اينترنت [در حال حاضر] به عنوان يك رسانه پست مدرن تداعى‌گر مرگ فاصله‌ها در جغرافياى ذهنى برخاسته از راه‌آهن است. با احداث راه‌آهن، انسان بر فاصله و مسافت غلبه كرد. تكوين زيرساخت اينترنت نيز بيانگر همان اتفاق است. انسان امروز بر مكان و زمان غلبه يافته است. به عبارت بهتر، صداهايى كه شنيده نمى‌شدند حالا شنيده مى‌شوند. مى‌توان گفت كه آن تمركزگرايى شديد در رسانه‌هاى حاكم سنتى با تمركززدايى شديدترى در رسانه‌هاى ديجيتالى و پست مدرن به چالش كشيده شده است. وقتى بيل گيتس ـ مردى كه در سال 1998 حدود 10 ميليارد دلار در جهان فروش داشت ـ يك روز قبل از اجلاس سياتل در نيويورك تايمز در مقاله‌اش نوشت «اگر سازمان تجارت جهانى وجود نداشت، ملل جهان بايد آن را اختراع مى‌كردند». گمان نمى‌كرد كه آن ماجراها فردا در سياتل رخ دهد و اجلاس سازمان تجارت جهانى به شكست بينجامد. او حساب رسانه‌هاى كوچك اينترنتى را نكرده بود. در واقع، همين صف‌آرايى رسانه‌هاى پست مدرن اينترنتى در برابر رسانه‌هاى حاكم است كه باعث تشتت آرا در سطح نخبگان وابسته به قدرت شده است. واقعاً تشتت از اين آشكارتر كه امروز شاهد چنين نظريه‌هايى هستيم. از پايان تاريخ فوكوياما گرفته تا آغاز جنگ تمدن‌هاى هانتينگتون! (شكرخواه؛ 1380، صص 116-117)
همان روز، شركت‌كنندگان در اجلاس سياتل شاهد تلاش‌هاى مخالفان در سايت‌هايى بودند كه نه تنها لحظه به لحظه خبرهاى درگيرى‌هاى خيابانى را مى‌دادند بلكه يكديگر را در برخورد با پليس سياتل نيز راهنمايى مى‌كردند. «... سايت‌هاى كوچك حكم جوامع كوچك همفكر را دارند. سايت‌هاى كوچك اينترنتى حكم آتليه‌هاى قديم روزنامه‌نگارى را دارند. آتليه‌هايى كه با يك دستگاه تكثير كپى در تاريخ روزنامه‌نگارى جايگاه احترام برانگيزى دارند. آتليه‌ها احتياج به ماشين چاپ نداشتند و لذا چند همفكر دور هم جمع مى‌شدند و افكار انقلابى را تكثير مى‌كردند. آن موقع هنوز سرمايه‌دارى جاى پايش را با ماشين گران‌قيمت چاپ در جهان روزنامه‌نگارى تثبيت نكرده بود. سايت‌هاى كوچك اينترنتى امروز هم حكم همان آتليه‌هاى ارزان ديروز را دارند، با اين تفاوت كه حوزه پخش آن‌ها بسيار وسيع است و شايد با توجه به قدرت شگرف آن‌ها مى‌توان گفت كه انقلابى بزرگ به وسيله «رسانه‌هاى كوچك» اتفاق افتاده است».( همان، صص 118-117»

2- نقش اينترنت در پژوهش، خلاقيت و علم
از جمله مهم‌ترين اقداماتى كه مى‌توان از طريق اينترنت سازمان داد، عضويت استادان و متخصصان رشته‌هاى مختلف در گروه‌هاى تخصصى است. با عضو شدن «كاربران» اينترنت در اين گروه‌ها، آن‌ها مى‌توانند در جريان آخرين اطلاعات موجود در رشته‌هاى تخصصى خود قرار گيرند زيرا همه اعضا در جريان پيام‌هاى علمى كه توسط يك نفر صادر مى‌شود قرار دارند. در شرايطى كه خطوط ارتباطى از كيفيت لازم برخوردار باشد و در ايستگاه‌هاى محل كار هر دو يا چند طرف با امكانات لازم (دوربين ويدئويى ...) به سيستم اتصال داشته باشد، آنان مى‌توانند تصوير يكديگر و فعاليت‌هاى هر كدام را نيز مشاهده كنند. هم اكنون انجام عمل‌هاى مهم جراحى به شكل هدايت از راه دور و با شركت چند متخصص كه هر كدام در گوشه‌اى از دنيا به كار مشغول هستند و مى‌توانند در يك آن ناظر عمل جراحى يا راهنمايى‌كننده آن باشند، در تعدادى از مراكز مجهز درمانى متداول شده است. يكى ديگر از شكل‌هاى تا حدودى رايج فعاليت‌هاى پژوهشى كه در سطح كشورهاى اروپاى غربى و امريكا مورد استفاده قرار مى‌گيرد، كنفرانس از راه دور است كه در آن تعدادى از متخصصان (كه هر كدام در يك گوشه از كره زمين زندگى مى‌كنند) با يكديگر درباره موضوع مورد علاقه خود به تبادل نظر مى‌پردازند. اين نوع كنفرانس‌هاى الكترونيك در آينده رواج زياد خواهد يافت و احتمال مى‌رود كه در مقياس وسيعى از اهميت كنفرانس‌هاى حضورى (كه بسيار پرهزينه‌تر است) كاسته شود. (محسنى، 1375، ص 139ـ138(

در طول چند دهة اخير، مجله‌هاى علمى، در ميان پژوهشگران، جايگاه ويژه‌اى در برقرارى ارتباطات علمى ايفا كرده‌اند و تعداد اين مجله‌ها در سطح جهان همواره رو به افزايش بوده است. اما با توجه به گسترش شبكه اينترنت، به ويژه در طول 5 سال گذشته، به نظر مى‌رسد كه در سال‌هاى آينده نتوان افزايش تعداد اين مجلات را مانند سال‌هاى گذشته انتظار داشت. همه روزه بر تعداد پژوهشگرانى كه براى انتشار نتايج پژوهش‌هاى خود از اين شبكه استفاده مى كنند، افزوده مى‌شود. آنان مى‌توانند اطلاعات توليدى خود را در اختيار تمامى افرادى كه امكان دسترسى به اين شبكه را دارند قرار دهند و از آنان نيز بخواهند، علاوه بر نظرخواهى، برايشان مدارك علمى مشابهى از همين رهگذر ارسال دارند يا با خود آنان همكارى مستمر داشته باشند. (همان، ص 138(

از آن‌جا كه زمينه هر گونه نوآورى و خلاقيت در پژوهش علمى تبلور مى‌يابد، بنابراين پيشرفت فناورى‌هاى جديد و خلاقيت‌ها از دستاوردهاى جامعه اطلاعاتى محسوب مى‌شود.
2.تعامل و همزيستى جهانى: شكل‌گيرى هويت سيال و بين‌سياره‌اى
واقعيت اين است كه پيشرفت ارتباطات و تكوين جامعه اطلاعاتى فاصله‌ها را كم كرده و به ايجاد نوعى تشابه، به ويژه در جوانان، انجاميده است. اعضاى كميسيون توسعه سازمان ملل متحد گزارش داده‌اند كه در گردهمايى‌هاى خود در شهرهاى قاره‌هاى گوناگون، شاهد بوده‌اند كه جوانان خيلى شبيه به هم شده‌اند و اين شباهت، با رنگ باختن مرز جوامع و رفتن به سوى نوعى جامعه اطلاعاتى و شبكه‌اى، بيش‌تر شده است.
اما بايد توجه داشت كه به يمن گسترش وسايل ارتباطى و رسانه‌ها، جوامع مختلف اگر آگاهانه و با برنامه‌ريزى عمل كنند، مى‌توانند براى تحولات مثبت از آن استفاده كنند و به نوعى همزيستى سالم جهانى نيز دست يابند.

مبارزه با مواد مخدر در سطح جهانى، حفظ محيط زيست، همبستگى انسان‌ها، احترام به حق حيات، محترم بودن حريم زندگى خصوصى افراد، احياى حقوق مادران و كودكان، تأكيد بر عدالت جهانى، گرامى داشتن كرامت انسان‌ها و توجه به حقوق اقليت‌هاى دينى و اجتماعى، توسعه پايدار و اجازه مطرح شدن ساير فرهنگ‌ها و ارزش‌ها مباحثى هستند كه مى‌توانند با بهره‌گيرى از همين فضاى موجود جامعه اطلاعاتى، وجه ديگرى را در تعامل فرهنگ‌ها نشان دهند.

4- كثرت‌گرايى سياسى، چند سويگى
از جمله دستاوردهاى جامعه پساصنعتى و جامعه اطلاعاتى، كثرت‌گرايى سياسى در سطح جهان است. در گذشته، در قلمرو عمومى، بازيگرى از آن واحدهايى بود كه از استقلال و حاكميت برخوردار بودند. جهان‌گسترى تكثر بازيگران را باب كرده است. ديگر، حاكميت به معناى ويژگى درجه اول مناسبات بين‌المللى نيست. مرزها معناى سنتى خود را از دست داده‌اند. حاكميت بين‌المللى به معناى اراده جمعى قدرت‌هاى بزرگ بود كه با مفاهيمى چون «بازى بزرگ» و «سياست قدرت» بيان مى‌شد.
دادستان دادگاه بين‌المللى كيفرى براى يوگسلاوى، روز پنجشنبه 27 مه 1999، گروه حاكم بر كشور را با استناد به بند 18 كيفر خواست دادگاه به نقض «قوانين يا عرف» جنگ محكوم كرد. اين تصميم تاريخى وى، از جهاتى، غيرمعمول بسيار مهم است.

لوئيس آربور(Louise Arbour) ، قاضى كانادايى و دادستان كل جنايات جنگ، نه تنها اسلوبودان ميلو سوئيچ (Slov Bodan Milo Sowich)، رئيس‌جمهور وقت يوگسلاوى، بلكه چهار عضو ديگر هيأت حاكم بلگراد را به ارتكاب جنايت عليه بشريت، به ويژه 340 قربانى كوزوويى آلبانيايى تبار در منازعات قومى و 000,740 هزار آواره، و تعقيب و آزار گسترده و برنامه‌ريزى‌شده متهم كرد. دولت از حرمتى كه برخوردار بود ديگر بهره‌مند نيست. معيارهاى سلوك مناسب را ديگر دولت‌ها وضع نمى‌كنند. حاكميت جهانى به كوشش هماهنگ بازيگران دولتى و غيردولتى نيازمند است. گفتگوى ملى و بين‌المللى ميان دولت‌ها و سازمان‌ها نخستين گام به سوى چالش‌هاى عمومى است. اين نتيجه‌اى بود كه كنفرانس دوروزه اتاوا (اول و دوم اكتبر 1998) با عنوان «پژوهش در سياست‌گذارى، برقرارى پيوندها»، كه بيش از 500 تن از علماى دانشگاهى و حقوق‌دانان در آن شركت كردند، به آن رسيد. يادآورى اين نكته نيز جالب توجه است كه پيمان مربوط به منع مين‌هاى زمينى، كه در دسامبر 1997 در اتاوا امضا شد، براثر كوشش مشترك سازمان‌هاى غيردولتى (NGOS) و دولت‌هاى با قدرت متوسط به دست آمد. لويداكس ورثى، وزير امور خارجه كانادا، در نسبت دادن اين موفقيت و شتاب اين فرايند به «ائتلاف بى‌مانند دولت‌ها، جامعه مدنى و گروه‌هاى بين‌المللى» كاملاً صريح بود.

- كثرت‌گرايى فرهنگى
اصطلاح پديده چندفرهنگى(Multiculturalism)  ما را به شناسايى و حتى گرامى داشتن «ديگران»، درست به همان گونه‌اى كه هستند، بدون سقوط به نژادپرستى، به شكل درست سياسى آن دعوت مى‌كند.
در عصر تجددخواهى (مدرنيته)، كليد واژه تساهل و تسامح(Tolerance)  بود. اين كليد واژه به معناى پذيرش تفاوت ميان «ما» و «آن‌ها» بود. اما بازيگران را به «عمل» و «بردبارى» در برابر تفاوت‌هاى آن‌ها فراى مى‌خواند. (رجايى، 1380، ص 132) عصر جديد، با جهان گسترى، فرض را بر اعتبار همه دعاوى درباره حقيقت مى‌گذارد، بدون آن كه در چاله نسبى‌گرايى محض بيفتد. نسبى‌گرايى بيش از حد شالوده هر گونه گزاره اخلاقى و، همراه آن، شالوده‌هاى اخلاقى زندگى عمومى را سست مى‌كند. جهان‌گسترى و جامعه اطلاعاتى راه را براى كسانى كه اقليت ناميده مى‌شوند و مى‌خواستند صداى‌شان شنيده شود هموار ساخته است.

بنابراين، پديده چند فرهنگى كه مفهومى تناقض‌نما است هم بيانگر تنوع است و هم وحدت. تنوع لازمه جهان گسترى است زيرا تجلى دلبستگى‌هاى محلى و هويت‌ها خاص را مجاز مى‌پندارد و، در عين حال، مستلزم وحدت است زيرا ترويج‌گر مفهوم دهكده جهانى است.

پديده چندفرهنگى را بسيارى عارضه‌اى مى‌دانند كه خاص مرز ملى معينى است. در واقع، اين پديده به سرعت در حال گسترش به قلمرو بين‌المللى است. همانند نظام اقتصادى جديد، اهتمام براى نظام فرهنگى جديد تاريخ خاص خود را دارد. عصر چندفرهنگى با پيدايش اقتصاد اطلاعاتى عصر پساصنعتى، ـ كه نخبگان اطلاعاتى، طبقه ميانگين و به حاشيه رانده‌شدگان يا فروطبقه را جانشين طبقات پيشين اشراف، متوسط و كارگر ساخت، از راه رسيده است. پسا تجددخواهى، آرمان‌هاى تجددخواهانه را در زمينه خردورزى، مذكرانديشى، نبوغ‌هنرى، فردگرايى به سود ضديت با سرمايه‌دارى، خوار داشت اخلاق سنتى و پيروى از برابرخواهى تندروانه طرد كرده است

بخش چهارم ـ آینده جامعه اطلاعاتی در ایران
1- زيرساخت ارتباطات
زيرساخت ارتباطي كشور در حال حاضر مبتني بر شبكه تلفن عمومي و هم‌بندي سلسله مراتبي در سه سطح مراكز ترانزيت بين‌المللي   (2 مركز) ‌، مراكز ترانزيت منطقه‌اي   (8 مرکز) و مراكز ترانزيت ناحيه‌اي  (84 مرکز) می‌باشد‌.
معماري شبكه تلفن عمومي از نظر دسترسي‌، به شهري‌، بين شهري و بين‌المللي تقسیم شده است‌. شبكه انتقال زيرساخت شامل: شبكه انتقال مايكرويو‌، راديوهاي كم ظرفيت و شبكه انتقال فيبرنوري با 56 هزار كيلومتر در مسيرهاي اصلي و فرعي که سيستم‌هاي با فناوری DWDM‌، PDH و SDH روی این شبکه نصب شده است‌.. شبکه انتقال بین‌الملل ایران از دو طریق فیبر نوری و ماهواره به شبکه ارتباطی جهانی متصل است. مسیر انقال ترافیک بین‌المللی از دریا و زمین بوده‌، که به لحاظ اقتصادی و با توجه به اهمیت قیمت برای مصرف کننده‌، بیشتر ترافیک ارتباطی کشور از طریق دریا منتقل می‌شود‌. موقعیت ژئوپلیتیک ایران و این نکته که کشور در حلقه یک جمعیت قریب به چهارصد میلیون نفری قرار گرفته‌، مسئولان را به امنیت مسیر ارتباطی از ایران به‌صورت ترانزیت برای کشور‌های منطقه وجهان توجه داده است قابل‌توجه است که فناوری فیبر و تجهیزات بکار گرفته شده جانبی آن به دلیل قابلیت انتقال سیگنال با ظرفیت بسیار بالا ارزانترین محیط انتقال ترافیک ارتباطی است‌. فناوری انتقال با فیبر در ایران مربوط به دهه 70 ه‌. ش وپس از جنگ می‌باشد‌. مسیرهای اصلی فیبر نوری ایران برای انتقال ترافیک ارتباطی به خارج از جنوب‌، به كابل‌هاي زيردريايي بين‌المللي مانند FLAG‌،SMW3، SMW4 و کابل دریایی ایران ـ کویت متصل است‌، در شرق و غرب‌، کابل نوری زمینی که بین شانگهای تا فرانکفورت کشیده شده و به پروژه TAE معروف است اتصال را برقرار می‌کند، که در شمال به شبکه‌های جمهوری آذربایجان و ارمنستان و ترکمنستان متصل و شمال غرب از طریق ترکیه به شبکه جهانی وصل می‌شود‌.
2- تلفن همراه
امروزه با بيش از 25 ميليون تلفن همراه دولتي غيردولتي ، ايران در رديف كشورهايي قرار گرفته كه بازار پررونقي براي توليد كنندگان گوشي شده است .
بخشی از خيابان جمهوری در محدوده مرکزی و پرتردد تهران سال‌هاست به عنوان مرکز خريد وسايل الکترونيکی و ديجيتالی محسوب می‌شود. تلويزيون‌های بزرگ، دوربين‌های فيلمبرداری و دستگاه‌های ضبط صدا بخش عمده ويترين اين فروشگاه‌ها را تشکيل می‌دادند. حالا اما به ندرت می‌توان فروشگاهی را در اين محدوده يافت که در ويترين آن از تلفن همراه هم خبری نباشد
افزايش تفاضا برای تلفن‌های همراه حالا بخش های عمده ای از اين خيابان را به مرکز خريد و فروش گوشی های نو و دست دوم اين وسيله ارتباطی تبديل کرده است.
پاساژهای متعددی که طی سالهای اخير تغيير کاربری داده شده، اغلب در اختيار مغازه دارانی قرار گرفته که گوشی های بزرگ و کوچک، ‌ساده يا پيشرفته را در مقابل چشم هزاران نفری قرار می‌دهند که روزانه از اين خيابان گذر می‌کنند. برخی از اين پاساژها در طول روز آنقدر شلوغ و به هم ريخته است که کار فروشندگی در آن با دشواری و سختی يک کار طاقت فرسا قابل مقايسه است. با اين حال حجم مراجعانی که مشتاقانه به دنبال خريد گوشی جديد و يا تعويض گوشی تلفن همراه خود هستند عملا سود اين کار را تضمين می‌کند.

آينده تلفن همراه
گفته می شود ايران تنها کشوری است که سيم کارت تلفن همراه در آن به صورت  ثبت نام واگذار می شود. دولت ايران اميد دارد که طی سال های آينده ثبت نام تلفن همراه از ميان برداشته شود. در حال حاضر قيمت سيم کارت در بازار آزاد و دولتي برابر شده است . اين تفاوت قيمت طی سالهای گذشته باعث شده بسياری به دنبال ثبت نام و خريد سيم کارت دولتی و فروش آن در بازار آزاد باشند. چنين شکلی از دلالی سيم کارت اما در سال گذشته و امسال تا اندازه ای کم رنگ شده و دليل اصلی آن ورود سيم کارت های اعتباری و سيم کارت های پروژه موسوم به "اپراتور دوم" به مجموعه بازار تلفن همراه در کشور است. 
.
3- تلفن ثابت.
در حالی که در پايان سال ۱۳۸۳ ايران دارای ۱۷ ميليون و ۷۰۰ هزار مشترک تلفن ثابت بود اين ميزان در پايان سال ۸۴ به ۱۹ ميليون و ۶۰۰ هزار تلفن رسيد. ضريب نفوذ تلفن ثابت در پايان سال ۸۴ به ۲۸ درصد رسيد که رشدی بالغ بر ۲.۴۴ درصد نسبت به دوره مشابه در سال قبل را نشان می داد. در پايان آبان ماه سال 1386 تعداد تلفن ثابت در ايران به 23 ميليون و 500 هزار و ضريب نفوذ آن به 58/32 رسيد . هم اكنون در 29 استان تلفن ثابت به روز واگذار مي شود .

4- اينترنت
بر اساس جديدترين آمار منتشر شده تعداد کاربران اينترنت در ايران تا پايان شهريور ماه سال 1386 به 16 ميليون و 500 هزار نفر رسيد. هنوز آمار دقيقی از شکل و نوع استفاده از اينترنت در ايران وجود ندارد اما به نظر می رسد استفاده های سرگرم کننده از اينترنت برای کاربران ايرانی به مرور در حال گسترش است. در همين حال همچنان اطلاع يافتن از اخبار و وقايع خصوصا اخباری که قابليت انتشار در رسانه های ديگر را ندارند از جمله نيازهای اصلی کاربران ايرانی به حساب می آيد، به طوری که اين موضوع، بسياری از سايت های خبری را در زمره پربيننده ترين سايت های ايرانی قرار داده است.
قيمت اينترنت نيز طی سالهای اخير تغيير چندانی نکرده اما ورود برخی خدمات اينترنت پرسرعت و بی سيم عملا به رشد کيفيت استفاده از اين وسيله ارتباطی منجر شده است. هر چند در مقابل اين فضای جديد، بخش دولتی از اين رشد و گسترش اينترنت برای ارايه خدماتش استفاده نبرده است.
در حال حاضر هزينه متوسط ماهانه اينترنت در ايران در حدود ۳۰ هزارتومان و هزينه هر ساعت استفاده از آن حدود ۳۰۰ تومان است و کارت های اينترنت نيز از طريق روزنامه فروشی ها و مغازه ها توزيع می شود. به رغم کاهش نسبی قيمت اينترنت طی سالهای اخير هنوز بسياری از خانواده های ايرانی قادر به استفاده از اين شبکه نيستند.
فراهم نياوردن زيرساخت های لازم برای خريدهای الکترونيکی و اينترنتی و همچنين موضوع تحريم نيز باعث شده که اساسا از اين شبکه برای تبادل کالا استفاده ای در داخل کشور صورت نگيرد.
سيستم بانک ها و بسياری از نهادهای دولتی همچنان بر حضور مستقيم افراد در يک مکان خاص برای تبادل مالی و قانونی تاکيد دارد و روش های خريد و يا انجام يک کار از طريق شبکه بسيار معدود و انگشت شمارند.

امنيت رايانه‌ای و فضای اينترنتی ايران

از سوی ديگر رشد سريع کاربران اينترنت در ايران کشورمان را در زمره کشورهای پرکاربر در اين زمينه در قاره آسيا قرار داده و در منطقه نيز از نظر ميزان کاربر در رده نخست قرار گرفته است. با اين حال اين ميزان رشد در مقايسه با تعداد جمعيت کشور عملا چندان وضعيت مطلوبی را نشان نمی دهد به طوری که ضريب نفوذ دسترسی به اينترنت ايران عملا از ضريب نفوذ بسياری از کشورهای همجوار خود نيز پايين تر است.

براساس گزارش شرکت فناوری اطلاعات از نظر ضريب نفوذ، ايران پس از کشورهای رژيم اشغال گر فلسطين ، امارات، بحرين، کويت، قطر ، لبنان و اردن در مقام هشتم قرار گرفته است.

پيش بينی مي شود در برنامه پنج ساله چهارم برای توسعه شبکه ديتا با افزايش ضريب نفود اينترنت به ۳۰ درصد عملا بيش از ۲۲ ميليون کاربر را به اينترنت متصل خواهند شد . بر همين اساس دسترسی ۲۵ درصد از کاربران (۵ ميليون و ۵۸۰ هزار نفر) از طريق شرکت های PAP يا ارايه دهنده اينترنت پرسرعت و همچنين دسترسی ۷۵ درصد (۱۶ ميليون و ۵۰۰ هزار نفر) از طريق شرکت های ISP به اينترنت در برنامه پنج ساله قرار گرفته است.

5 - شبكه‌ي ارتباطات روستايي
سياست عمومي دولت جمهوري اسلامي ايران حتي پيش از تاكيد اجلاس‌هايي هم چون اجلاس سران جامعه اطلاعاتي بر توسعه ي ارتباطات روستايي و خدمات عام بوده است‌، به‌طوري كه تعداد روستاهاي داراي ارتباطات به 52000 روستا در آبان سال 1386 رسيده است‌. اكنون بيش از 2000 روستا از خدمات ICT بهره‌مندند‌. قرار است در روستاها پيشخوان دولت ايجاد و همه امور دولت در روستاها از طريق شبكه مجازي انجام‌گيرد‌.

6 -ارتباطات ماهواره‌اي :
ماهواره مهم‌ترين رسانه‌ جهت برقراري ارتباطات بين‌المللي برنامه‌هاي راديو و تلويزيون به شمار مي‌آيد، كه با ظهور فيبرنوري و مزاياي آن، در حال حاضر در بخش ارتباطات براي ارسال برنامه‌هاي راديو و تلويزيون و پشتيبانی ارتباطات مخابراتي بکار می‌رود‌. اکنون ارتباطات ماهواره‌اي کشور از طريق سه ايستگاه زميني ماهواره‌اي اسد آباد ـ بومهن و اصفهان برقرار مي‌شود‌.
در شبكه زيرساخت كشور‌، برای مسيرهاي بررسي شده بين‌شهري و بين‌المللي فيبرنوري‌، اهداف تعيين شده در توصيه‌هاي اتحاديه بين‌المللي ارتباطات راه‌دور را برآورده مي‌سازند‌. اما در بخش ماهواره در هر دو حالت (بين‌شهري و بين‌المللي) مسيرهاي استاندارد و با اولويت بالاتر، كمتر از مقادير مجاز استانداردهاي اتحادیه بین‌المللی ارتباطات راه‌دور است‌. در نمونه مسيرهاي بررسي شده شبكه ملي‌، با ايجاد مسير پشتيبان مي‌توان به قابليت دسترسي بيشتر از 99% كه مناسب اين نوع مسيرها است، دست يافت‌.

7- وضعيت نيروي انساني در بخش دولتي
 در بخش ارتباطات 45 هزار نفر در مشاغل مختلف مشغول به كار هستند كه از اين رقم، تعداد 42 هزار نفر در شركت‌هاي مخابراتي دولتي فعال هستند. توزيع تحصيلي اين تعداد بصورت 30% ليسانس5% فوق‌ليسانس‌، 6% دكتري، 3/23% فوق‌ديپلم، 2/28% ديپلم و 2/15% زيرديپلم است. از كل اين نيروي انساني، 41 درصد در رشته غيرفني و 59 درصد در رشته‌هاي فني فعال هستند. توزيع سنوات خدمت آنها نيز بصورت 6 درصد تا 5 سال، 8 درصد بين 5 تا 10 سال، 9 درصد بين 10 تا 15 سال، 37 درصد بين 15 تا 20 سال، 23 درصد بين 20 تا 25 سال، 13 درصد بين 25 تا 30 سال و 4 درصد 30 سال به بالا مي‌باشد‌.

8 - آزاد‌سازي و خصوصي‌سازي
آزاد‌سازي به مفهوم بازكردن بازار رقابت و خصوصي‌سازي به مفهوم انتقال مالكيت دولتي به بخش‌هاي خصوصي است‌.
آزاد‌سازي در بخش ارتباطات
يكي از فعاليت‌هاي اوليه شركت‌هاي دولتي براي آمادگي در بازار مالي (بورس) برون‌سپاري بسياري از فعاليت‌ها بوده است‌. بخشي از اين فعاليت‌ها عبارتند از: واگذاري فعاليت بهره‌برداري و نگهداري بخش‌هاي شبكه تلفن ثابت‌، مجوز بهره‌برداري تلفن همراه پيش‌پرداختی به بخش خصوصي‌، واگذاري امورخدمات شركت مخابرات به بخش خصوصي‌، واگذاري امور مربوط به خدمات اطلاع‌رساني و اينترنت به 918 شركت رسا‌، واگذاري امور طراحي‌، نصب و راه‌اندازي شبكه تلفن سیار و ثابت‌، تشكيل دفاتر خدمات ارتباطي‌، امور مشتركين تلفن همراه‌، فراهم آوردن زمينه حضور كارخانجات مخابراتي وابسته در بورس و واگذاری کامل دو واحد از آنها‌.
براساس گزارش اتحادیه بین‌المللی ارتباطات راه‌دور‌، روند رشد در بخش دولتي و خصوصي در طي سال‌هاي 1991 تا 2005 ميلادي بيانگر رشد بخش خصوصي درمقابل افت بخش دولتي مي‌باشد‌

دكتر داوود زارعيان