اينترنت ايرانی- مهدي بوترابي*:
سرزمين مادري ما ايران، هزاران سال سابقه تاريخي دارد و هر آنچه امروز هستيم به نسبتي محصول آن چيزي است كه در طول دههها و سدهها و هزارهها بر ما گذشته است.
تلاش پيشينيان ما سرشت و سرنوشت امروز ما را رقم زده است و كوشش امروز ما سرنوشت آيندگان را رقم ميزند، با اين تفاوت كه امروز شتاب تحولات و شرايط رقابت به سطحي رسيده است كه اندكي سستي به عقبماندگيهاي عظيم و معمولا غيرقابل جبران منجر ميشود. فرصتها چون ابر در گذرند و كوتاهيهاي امروز ما موجب قضاوت منفي آيندگان خواهد شد. به همين جهت بايد بر تلاشهايمان بيفزاييم تا در جهان آينده نقشي در خور بيابيم.
دوران جديد را دوران اطلاعات و ارزشهاي مرتبط با آن دانستهاند؛ دوران دانش محوري. اگر كشف قاره آمريكا توسط اروپاييها، پس از رنسانس و ظهور دولتهاي ملي، فرصتي براي تقويت اقتدار جهاني اروپاييها شد و سرانجام همان دنياي جديد پايههاي حكومت امروز غربيها را در خود جاي داد، ظهور اينترنت و جامعه مجازي نيز به نوعي رنسانس و تعريف و تقسيم دوباره دانش و قدرت و ثروت و تشكيل قدرتهاي جديد و در نهايت قارهاي جديد به وسعت همه جهان را در پي دارد. جامعه مجازي در آسمان جهان امروز شكل ميگيرد و سهم ايران و ايراني از جامعه مجازي به تلاش امروز فعالان اين عرصه وابسته است.
موج اول انسان مجازي با آدرس الكترونيكي و چت شروع شد. گفتوگو و ارتباط و تعامل مبناي اصلي بود و در تداوم مسير خواهد بود. ماجراجويان بيقاعده اينترنتي زندگي تك سلولي مجازي را پايه گذاردند. گويا خلقت دوباره جان گرفت. شهروندان امروز جامعه مجازي همچنان به گفتوگو بهعنوان ابزار اصلي تعامل تكيه دارند و بهطور موازي بر پشتوانههاي انديشهاي و احساسي گفتوگو ميافزايند. پشتوانه اصلي اين فرآيند تعاملي، فرهنگ و ادب غني فارسي است و نتيجه آن انتقال اين ميراث گرانقدر به عرصه ديجيتال است.
پيش از اين در دهههاي هشتاد و نود هزاره دوم ميلادي نيز تلاشهايي براي ديجيتال كردن ميراث ايراني به عمل آمد ولي عمده آن تلاشها به انتقال ساده و ذخيرهسازي ديجيتال منتهي شد و تنها بخش اندكي از نخبگان دانشگاهي و آن هم با اهداف آرشيوي و پژوهشهاي خاص به آن دسترسي داشتند. با ظهور اينترنت و توسعه دسترسي عموم و عمومي به اطلاعات و رواج استفاده از آن در بين مردم، وبلاگ بهعنوان بروز تمام عياري از هويت انديشهاي و احساسي انسان امروز موقعيتي استثنايي يافت.
نقش خبري و رسانهاي وبلاگ از ابتدا بيش از وجوه ديگر آن مورد توجه قرار گرفت ولي شكلگيري ميراث ديجيتال ايراني نيز از مسير همين با ظهور وبلاگ در دهه نود و ظهور وبلاگستان در هزاره سوم بود كه شهروندي مجازي در حوزه انديشه و احساس معنا پيدا كرد و مبنايي براي شكلگيري جامعه مجازي شد. به همين جهت است كه وبلاگستان را ميتوان قلب جامعه مجازي دانست. قلبي كه مخزن اصلي و بلافصل توليد انساني است و بقيه عرصههاي جامعه مجازي از دانش و ارزشهاي توليدي آن بهرهمند ميشوند.
وبلاگستان فارسي محصولي است كه مديريت آن بر عهده فرد يا تيم خاصي نيست و متكي به تمايل عمومي براي توليد محتواي فارسي و همچون ارگانيزمي زنده در حال رشد است. تعداد وبلاگهاي فارسي از مرز چهار ميليون گذشته است. ميليونها وبلاگ كه محصول توليدي صدها هزار وبلاگنويس است. براساس تخمينهاي موجود، بيش از يكصد هزار ايراني بهصورت حرفهاي وبلاگنويسي ميكنند و روزانه صدها وبلاگنويس و هزاران وبلاگ به خانواده وبلاگ فارسي افزوده ميشود.
برآورد ابعاد كيفي تحول وبلاگستان دشوار و نيازمند تلاش علمي و روشمندانه است كه هنوز بهطور جدي آغاز نشده است ولي براساس شواهد موجود ميتوان خدمات 7 ساله وبلاگستان فارسي به زبان و ادب و فرهنگ فارسي را در طول تاريخ بينظير دانست. جنبش علمي دو فرهنگي وبلاگستان نوعي نهضت ترجمه است. ترجمه ميراث گذشته به امروز، با زبان و ابزار امروزي و براي نسل امروزي؛ رسالتي كه نخبگان ما در چند سده اخير در انجام آن موفق نبودهاند.
* مدیر پرشینبلاگ
