نمايشگاه- زهرا آران:
همزمان با آغاز فصل شكوفايي طبيعت، نمايشگاهي از آثار نفيس هنرمندان هنرهاي سنتي و صنايعدستي در كاخموزههاي سعدآباد با حضور هنرمندان و استادان سرشناس اين عرصه ...
خسرو جعفري، شهرام اميري، نادر نصيري، حميد مهرپور، ناصر قهرماني، حيدر فرهمند و... در رشتههاي معرق، منبت، مجسمه، نقش برجسته، پيكرتراشي، قلمزني روي مس، معرق ساقهگندم، سوختهنگاري برگزار شده است.در اين نمايشگاه با حضور هنرمندان هنرهاي دستي و سنتي ساخت آثار در معرض ديد عموم قرار گرفته است و به جنبههاي آموزشي نيز پرداخته ميشود.
امسال، تعطيلات بلندمدت نوروزي، خالي از رويدادهاي هنري نبود. در اين ايام مجموعه موزه سعد آباد، در كنار ديگر موزههاي خود و در محوطه اصلي، پذيراي نمايشگاه صنايعدستي بود. اگرچه در سال گذشته، كيفيت و رشد جشنوارهها و نمايشگاههاي تجسمي چشمگير بود؛ اما بهنظر ميرسد در اين ميان هنرهاي سنتي، مهجورترين شاخه هنرهاي تجسمي بودند.
تمام اتفاقات هنرهاي سنتي در برگزاري چند نمايشگاه كوتاه مدت خوشنويسي خلاصه ميشود؛ گويي هنري به نام منبت و معرق و قلم زني به آدمياني در دوردستها تعلق دارد! حتي وجود موزه هنرهاي سنتي در مجموعه كاخ سعد آباد هم اين جاي خالي را پر نكرده است.
به هرحال، نمايشگاه هنرهاي سنتي كه به همت تجارت بينالملل ارمغان خليج فارس برپاشده و تا پايان فروردين ماه نيز برپاست، توجه اقشار مختلف را نسبت به هنرهاي سنتي جلب كرده چون اين نمايشگاه، به غيراز ايجاد فضايي براي تماشا و نقدهاي كارشناسانه و تخصصي، تخفيفي 25 درصدي براي خريد آثار هم در نظر گرفته است.
اما از منظر هنري، اولين نكتهاي كه در نگاه نخست به ذهن بينندگان ميرسد اين است كه نمايشگاه هنرهاي سنتي، از تنوع خوبي برخوردار است ولي اين تنوع تنها در طرحها و نقوش جلوه گر نيست بلكه بيشتر در نوع هنر به كار گرفته شده ديده ميشود. بدين معنا كه هم پيكر تراشي با چوب يا مس در غرفهها عرضه شده و هم معرق و منبت و قلم زني روي مس. با اين اوصاف، اگرچه تمام اين انواع هنري در زمره هنرهاي سنتي قرار ميگيرند اما گونههاي متفاوتي هستند و با وجود طرحها و نقوش مختلف، نمايشگاهي كامل به ارمغان آمده است.
عامل ديگري كه به نمايشگاه هنرهاي سنتي تشخص داده، شناسنامه تصويري آثار در كنار آنها است؛ بهخصوص كه اين توضيحات، بسيار مفصل و كامل هستند. به اين ترتيب، مخاطب ميتواند نام اثر، خالق آن و همچنين مشخصات ديگر اثر را بفهمد. مثلا در كنار اثر «سيمرغ» كه از طرح استاد محمود فرشچيان ساخته شده، شرح داده شده است كه سر و منقارپرنده از چوب گلابي است و بالهاي آن ابتدا معرق و بعد منبت كاري شده و سپس در كنار ديگر اجزا قرار گرفته است.
متأسفانه اين تشريح و توصيف در كنار تمام آثار ديده نميشود اما خوشبختانه مسئولان نمايشگاه آن قدر باحوصله هستند كه اگر علاقهمندي بخواهد از تمام جزئيات اطلاع پيدا كند، اين توضيحات و حتي بيش از اين را در اختيار او قرار دهند. البته اگر اين طور هم نميبود، باز هم بينندگان به اندازه كافي ميتوانستند از ديدن آثار لذت ببرند.
همچنين، طرح آثار هنري به نمايش درآمده از نقاشان معروف گرفته شده است كه الزاما ايراني هم نيستند. به جز عصر عاشورا و سيمرغ كه از نقاشيهاي استاد فرشچيان هستند يا اثر سه طوطي كه يكي از طرحهاي J.BAS است، آثار ديگري هم در نمايشگاه وجود دارند كه خود صاحب اثر، آن را طراحي كرده مثل همه پيكرتراشيهاي اسدالله انصاري به نام اسب، سواركار، سقا و كاوه آهنگر.
به جز زيبايي انكارناپذير آثار به نمايش درآمده، مسئله ديگري هم مخاطبان را به سمت مجموعه سعدآباد ميكشاند كه آن، جنبه كاربردي هنرهاي سنتي است. مطمئنا شما هم تاييد ميكنيد كه در مقابل عده محدودي كه از آويزان كردن تابلوهاي معرق و منبت به ديوار خانه شان به لحاظ هنري و بصري لذت ميبرند، عده بسيار زياد ديگري وجود دارند كه استفاده از جعبههاي منبت و معرق سنتي ايراني را ميپسندند؛ درحاليكه ميدانند بازار كالاهاي غيرضروري و تزئيني با كالاهاي چيني ارزان قيمت، اشباع شده است.
تفاوتي نميكند كه چه نگرش و عقيدهاي داشته باشيد، تجلي هنري آنچه را كه ميپسنديد، در غرفههاي محوطه مجموعه سعدآباد خواهيد يافت؛ كدام يك را بيشتر ميپسنديد؟ سورهاي كوچك از قرآن، طرح ظهر عاشورا روي چوب گردو يا يكي از نگارگريهاي باقي مانده از دوره هخامنشيان و ساسانيان را البته حالا ابتدا قيمت سرسام آور اين كالاهاي هنري مطرح ميشود و بعد هم بحث تكراري و خستهكننده اقتصاد هنر و باقي حواشي آنكه در نهايت برنامه ريزي كلان مسئولان را طلب ميكند و معلوم نيست تا كي و كجا ادامه خواهد يافت.
درمجموع همه اصل و حاشيههاي خوب و بد نمايشگاه هنرهاي سنتي، تاييدي است بر محبوبيت هنرهاي تجسمي در ميان غيرحرفهايها و سنگينتر شدن مسئوليت متوليان و حرفهايها.
