طبق اعلام سازمان جهانى بهداشت (WHO) تعداد زوج هاي نابارور دنيا به 510 ميليون زوج مي رسد. با اين حال، ايران در سال هاي اخير در درمان ناباروري حرف هاي زيادي براي گفتن داشته است.

باز شدن پاي تحقيقات مربوط به سلول هاي بنيادي هم در اين ميان، دريچه تازه اي است كه شايد به زودي به روي جماعت در انتظار فرزند گشوده شود. محققان ايراني اميدوارند با پيوند سلول هاي بنيادي به افراد نابارور قابليت به وجود آمدن نطفه در آن ها را به وجود مي آورند.

محمدرضا نوروزي رئيس انجمن ناباروري ايران، مي‌گويد: "‌يكي از روش‌هاي جديد درمان ناباروري استفاده از سلول‌هاي بنيادي براي مردان و زناني است كه توانايي توليد نطفه ندارند. آزمايش‌هاي مطالعات حيواني اين روش در ايران بر روي موش انجام شده و موفقيت‌آميز بوده است. فاز انساني مطالعه اين روش هم شروع شده كه اگر به جواب نهايي برسد، تحول مهمي در درمان ناباروري محسوب مي‌شود."

بر اساس مطالعات انجام شده، 90 درصد زوج‌هاي نابارور مي‌توانند با استفاده از يكي از روش‌هاي درماني موجود صاحب فرزند شوند. استفاده از سلول‌هاي بنيادي مي‌تواند مشكل 10 درصد باقيمانده را حل كند."

شيوع ناباروري

در حال حاضر، روش‌هاي درماني مختلفي براي درمان ناباروري در ايران و جهان وجود دارد. لقاح مصنوعي، IVF و ميترواينجكشن از جمله اين روش ها هستند كه به گفته درمانگران به طور معمول تا حدود 35درصد در درمان ناباروري مؤثر‌ند.

نوروزي مي‌گويد: "روش تخمك‌گذاري و لقاح مصنوعي معمولا به تولد چند جنين منتهي مي‌شود. در حالي كه زوج‌هاي نابارور معمولا خواهان يك فرزند هستند و اين يكي از عوارض اين نوع درمان‌ها است كه در برخي كشورها مانند چين با توجه به سياست كشورشان محدوديت‌هايي براي اين روش قائل شده اند. البته اين مسئله در كشور ما هنوز بلاتكليف است."

به گفته رئيس انجمن ناباروري ايران، در دنياي امروز عوامل مختلفي موجب ناباروري در مردان و زنان مي شود كه علاوه بر عوامل ژنتيك عوامل اجتماعي، زندگي شهري، برخورد با اشعه‌ها، بيماري هاي عفوني شايع جوامع، در اين زمينه دخيل هستند.

تئوري‌هايي كه مبني بر تأثير آلودگي هوا و امواج موبايل در اين زمينه مطرح است كه هنوز اثبات نشده است.

او ادامه مي دهد: «عوامل روحي رواني هم موجب ناتواني جنسي و كم شدن ارتباط جنسي مي‌شود كه در اين زمينه دخيل هستند. علاوه بر اين بالا رفتن سن ازدواج موجب شده است كه شانس ناباروري در زوج هاي جوان افزايش يابد.»

چالش هاي قانوني

احمد حسيني، دبير انجمن باروري و ناباروري ايران مي‌گويد: "درمان ناباروري از جمله درمان‌هاي جديد در علوم پزشكي است. به همين علت با خلاهاي قانوني و حقوقي زيادي در اين عرصه در كشور مواجهيم كه بايد حل شود. از جمله بحث‌هايي مربوط به ارث و هويت فرزند ناشي از اهداي جنين يا اهداي جنين از يك طايفه به طايفه ديگر و نيز مسائل شرعي و قانوني اهداي اسپرم كه بايد به مرور اين اقدامات حل شود."

رئيس انجمن ناباروري ايران هم در اين باره معتقد است: "درمان ناباروري مسائل حقوقي مختلفي دارد كه بايد حل شوند. از جمله دفاع از حقوق كودكاني كه از اين طريق متولد مي‌شوند. آن‌ها حق دارند از نحوه تولدشان مطلع باشند. همچنين مطالبي كه مانع از ازدواج محارم شود و بحث اهداي جنين بين اقوام مختلف ايراني و موضوع ارث فرزنداني كه از طريق اهداي جنين متولد مي‌شوند، از جمله مواردي هستند كه بايد به روشني مشخص شوند."

او ادامه مي‌دهد: "ايران از نظر درمان ناباروري پا به پاي دنيا در حال حركت است و آخرين روش‌هاي نوين درمان ناباروري و حتي جديدترين تحقيقات اين زمينه، از جمله فرضيه‌هاي مربوط به توليد اسپرم يا تخمك از طريق هدايت و رشد سلول‌هاي بنيادي در كشورمان در حال انجام است. كميت مراكزي كه اين نوع درمان‌ها را پوشش مي دهند، در حد مطلوب است و با تدوين استانداردهاي اين درمان‌ها، در پي ارتقاي كيفي در مان ناباروري در ايران هستيم."

در حال حاضر 45 مركز درمان ناباروري در ايران فعال هستند و به گفته رئيس انجمن ناباروري ايران، سال آينده مي‌توانند بين 30 تا 40هزار سيكل درمان ناباروري را به انجام رسانند كه حدود 35 درصد از آن‌ها موفقيت‌آميز خواهد بود.

در ايران، هزينه درمان هر سيكل درماني ناباروري حدود 5/1 ميليون تومان است كه يك دهم هزينه درمان در ساير كشورها محسوب مي شود. با اين وجود، در صورت تصويب قوانين پوشش بيمه‌اي اين نوع درمان ها، اين هزينه در ايران به كمتر از اين مقدار هم كاهش خواهد يافت.