در اين نوشته نگاهي داريم به اين كنسرت و البته سخني درباره برخي حواشي آن .

شهرام ناظري در موسيقي آوازي ايران جايگاه يگانه اي دارد و آن هم باز مي‌گردد به جنس صداي وي كه در كمتر خواننده اي مي توان نمونه اي نظير آن به دست آورد. اگر چه در يكي، دو سال اخير صداي يكي از خوانندگان شبيه ناظري هم در گوشه و كنار به گوش مي رسد. يادم نمي رود كه در گفت و گويي با ناظري خود وي نقلي را از استاد داريوش صفوت آورد كه درباره صدايش گفته بود (در سالهاي آغازين كار ناظري) : درصداي تو چيزي است كه آدمي رابه ياد گذشته هاي دور و اساطيري مي اندازد و سعي كن كه اين جوهره وجودي را حفظ و حراست كني.

اكنون كه بيش از سه دهه از آن سخنان گذشته است ، مي توان به درستي سخن و نگاه استاد صفوت پي برد . ناظري صدايش از جنسي ديگر است و همين صداي انحصاري است كه به وي اين جسارت را بخشيده كه برخي قواعد سنتي آواز خواني را بشكند. به گمان من ناظري اگر چه خواننده اي آشنا با رديف است و از رموز و قواعد اين كار آگاهي كاملي دارد و در نزد برخي از شاخص ترين رديف دانان موسيقي آوازي و سازي ظرايف و دقايق كار را فرا گرفته است، اما در آوازخواني سعي كرده كه تا حدودي پا از دايره اين قواعد فراتر بگذارد و نوعي اشراق و شهود را در خواندن به كار گيرد.

شايد نزديكي وي به اشعار مولانا و همذات پنداري اش با شعرهاي شاعر شوريده بلخ دليلي جز اين نداشته باشد كه مولوي نيز درشعر گفتن خود را رها مي ساخت و چندان پاي بند رديف و قافيه نبود و عاشق وش باراني از كلمات را دركنار هم مي نشاند. قطعاتي كه وي به عنوان اشعار آوازي كنسرت اخيرش انتخاب كرد باز هم از همان قاعده اشعار كنسرت‌ها  و آلبوم‌هاي ناظري پيروي كرده و مي‌كند. اشعاري كه شوريدگي شاعر را نشان مي‌دهد و خوشبختانه در تصانيفي هم كه خوانده شد، اين اشعار حضور و بروزي جدي وموثر داشته و دارند.

گروهي جوان

به جز كنسرتي كه ناظري  سال‌ها قبل با گروهي به آهنگسازي فرزندش، حافظ ناظري برگزار كرد، عمده كنسرت‌هاي سال‌هاي اخير ناظري با گروه‌ها و افراد شناسنامه دار بوده است. اكنون اما گروه كابوكي، از افرادي نه چندان معروف اما جوياي نام شكل گرفته است. افرادي كه تكنيك نوازندگي را به خوبي مي‌دانند، با رديف‌هاي موسيقي سازي و آوازي آشنايند و از همه مهمتر پشتكار و تلاشي حيرت انگيز دارند و توانسته اند از اجراي صحنه اي برخي از پيچيده ترين قطعات بر‌آيند.

آنهايي كه بخش اول اجراي اين گروه را در نغمه دشتي ديده اند، ‌مي‌دانندكه اين قطعات از جمله تكنيكي ترين قطعات در گروه نوازي است كه توسط يكي از گروه‌هاي نامي موسيقي ايراني (گروه دستان) اجرا شده است.

گروهي كه اعضاي آن ضمن سابقه اي درخشان در موسيقي ايراني سالهاست كه با يكديگر كار كرده‌اند.

ويژگي آثار گروه دستان استفاده از سرعت بالا، جملات موسيقايي با ريتم‌هاي لنگ و نيز درهم تنيدگي جملات موسيقايي است. ضربي( برداشت آزاد از يك نغمه محلي)  اجرا شده توسط اين گروه در آلبوم لوليان كه از سوي گروه كابوكي نيز بازنوازي شد، از جمله اين قطعات است كه با مهارت و سرعت مورد نظر اهنگساز اجرا شد.

 ويژگي ديگر گروه كابوكي استفاده از سازهاي منطقه كردستان درقطعات اركستري است.  دو ساز ديوان و بالابان كه سونوريته قابل اعتنايي دارند و مي‌توانند در ساختار موسيقي گروه نوازي نيز بسيار به كار آيند، دراين اجرا به كار گرفته شدند.

آقاي ناظري پيش از اجراي قطعات كردي از اين دو ساز نام بردند و گفتند كه ساز ديوان را مي خواهند معرفي كنند. اما اگر چه جناب ناظري در استفاده از سازهايي چون تنبور سنت شكن بوده اند و اين ساز را به مردم هنردوست معرفي كردند،‌ ولي ساز ديوان را سال‌ها قبل برخي ديگر از اهل موسيقي در ساختار اركستري و سازبندي‌هاي موسيقي گروهي به كار بردند كه نمونه آن ( اگر اشتباه نكنم ) استفاده گروه ارغنون با آواز حسام الدين سراج در كنسرت هايي بود كه تحت عنوان موسيقي ملل ارائه مي شد و اتفاقا نوازنده ديوان هم شهريار فريوسفي بود.

موسيقي كردي مجزا

در كنسرت‌هاي گذشته ناظري موسيقي كردي به شكلي مجزا حضور و بروز نداشت( به جز كنسرت وي با گروه كامكارها) بلكه برخي از قطعات كردي در انتهاي برنامه و به تقاضاي علاقه مندان اجرا مي‌شد. اما در كنسرت اخير ناظري  بخشي مجزا به موسيقي كردي اختصاص داده شد و برخي از قطعات معروف موسيقي كردي با تنظيمي متفاوت تر از تنظيم گروه كامكارها به اجرا در آمد.

حاشيه‌اي بر كنسرت

ورزشگاه انقلاب پس از چند سال ميزبان يك گروه موسيقي شده است. سال گذشته در اين ورزشگاه گروه موسيقي آريان به اجراي برنامه پرداخت كه به دليل تگرگي كه در ميانه هاي برنامه باريد، دستگاه صوتي و نوري اين گروه آسيب جدي ديد و متاسفانه تلاش گروه براي اجراي دوباره  در اين ورزشگاه به جايي نينجاميد.

همه ما مي‌دانيم كه موسيقي به لحاظ مكان اجرا دچار مضيقه است. تنها سالن استاندارد موسيقي تالار وحدت است كه پاسخ اجراهايي در اين سطح را نمي دهد، چرا كه اين سالن تنها گنجايش 700  نفر تماشاگر را دارد  و هزينه  اجاره آن هم بسيار بالاست  و از سوي ديگر  كنسرت‌هاي اين چنيني به دليل استفبال فراوان؛ عملا پاسخ مشتاقان را در چنين سالن‌هايي نمي‌تواند بدهد و بسياري از مردم از ديدن اين برنامه ها محروم مي‌مانند و از سوي ديگر چرخ اقتصادي موسيقي نيز به آساني نمي‌گردد. در چنين وضعيتي است كه راه اندازي كنسرت در ورزشگاهها را بايد به فال نيك گرفت.

 يادم نمي رود كه چند سال قبل كه آقاي مهاجراني به مخالفت با اجراي كنسرت در ورزشگاهها پرداخت، استاد محمد رضا شجريان در گفت وگويي كه با يكي از رسانه ها انجام داده بود، گفت كه وقتي مكاني مناسب براي كنسرت دادن نداريم و تازه هم تماشاگر و هم من موزيسين راضي هستيم كه در ورزشگاه‌ها كنسرت دهيم چرا بايد با اين گونه كنسرت‌ها مخالفت شود.
به نظر مي رسد اگر سنت استفاده از ورزشگاهها براي اجراي كنسرت‌ها رونق دوباره اي بيابد، بتوان اميد وار بود كه در برخي از شهرستان‌هاي دور افتاده هم اجراهاي موسيقي دانان نامي را شاهد باشيم.

حواشي كنسرت

- مطابق معمول كنسرت با يك ساعت تاخير آغازشد. شهرام ناظري ساعت9 روي سن آمد و گفت كه از اين بابت پوزش مي‌خواهد و وعده داد كه به جهت صرفه جويي در وقت برنامه كل اجرا را بدون انتراكت خواهند نواخت و خواند.
- ناظري همچنين از وجود برخي مشكلات بر سر راه مجوز كنسرت موسيقي خبر داد و گفت كه دوبار كنسرت تامرحله تعطيلي پيش رفت اما به دليل كمك‌هاي مدير ورزشگاه و نيز ديگر دست اندركاران،‌از جمله دفتر امور موسيقي، كار به خوبي پيش رفت.
- ناظري همچنين گفت كه بارها عهد كرد ه است كه پشت دستش را داغ كند كه ديگر در ايران كنسرتي دهد. از قرار وي گله مند بود كه برخلاف ديگر كشورها كنسرت دادن در ايران حواشي و دوندگي هاي فراواني دارد كه فرد اهل موسيقي را از آن پشيمان مي سازد، اما در ميانه گفته هايش گفت كه ما هم ايراني هستيم و ياد گرفته ايم كه چگونه جنگ و جدل كنيم و كنسرت برگزار كنيم . وي همچنين يك دليل ديگر تحمل اين همه رنج و تلاش براي برگزاري كنسرت را هم نفس شدن با تماشا گران نام نهاد و گفت كه وقتي صدا و حضور شماها را در كنسرت حس مي‌كنيم، ‌بسياري از اين دردسرها از يادمان مي‌رود.
- اجراي قطعه زمستان با شعر زنده ياد مهدي اخوان ثالث با سازهاي سنتي از نكات جالب توجه اين برنامه بود. اين قطعه دو دهه قيل با آهنگسازي و تنظيم محمد رضا درويشي با اركستر بزرگي از سازهاي موسيقي كلاسيك و چند ساز سنتي اجرا و در آلبومي به نام زمسنان انتشار عمومي يافت.
- استقبال از كنسرت به حدي بود كه تهيه كننده و مدير اجرايي اين برنامه در گفت وگويي با همشهري آنلاين اشاره كرد كه اگر مجوزها به سرعت صادر شود، اواخر هفته هم اين كنسرت براي دو روز تمديد خواهد شد .
- از جمله ابتكارات مديريت اين برنامه اين بود كه براي تمامي تماشاگراني كه از درب‌جنوبي وارد مي‌شدند ، ميني بوس‌هايي را درنظر گرفته بود كه آن‌ها را تا محل كنسرت هدايت مي‌كرد.
در  گروه موسیقی همراه ناظري كه به گروه كاپوكي معروف است،  نوازندگاني چون صابر نظرگاهی(تار و دیوان) شهرام محمدی(تار و دهل) راشد باباشهابی(کمانچه) فردین کریم خاوری(سه تار) آرمان سیگارچی(عود) فردین لاهور پور(نی، بالابان و دیوان) پژهام اخواص(تنبک و پنداریك) سیاوش ناظری(دف)  مي نواختند.
پيش از اين گفته مي‌شد كه قرار است مسعود شعاري هم در اين اجرا حضور داشته باشد كه مشخص شد وي گروه را همراهي نمي‌‌كند.