ايران- اسماعيل كهرم:
مديريت شهري تهران تأكيد بايستهاي دارد بر ضرورت جلوگيري از ساختوساز در حريم كوهستان تهران؛ موضوعي كه در ساليان گذشته به كرات مورد اشاره قرار گرفته اما ظاهرا همچنان كساني هستند كه اين قاعده مسلم طبيعي را نقض كرده و به حريم البرز تجاوز ميكنند.
اين نوشتار اشاره دارد به اهميت زيستگاههاي كوهستاني در زندگي ما.قرن گذشته با القاب مختلفي شناخته ميشود؛ قرن فيزيك، قرن اتم، قرن فضا و بالاخره قرن آگاهيهاي زيستمحيطي. اتفاقا رفتن به فضا موجب افزايش دانش انسان نسبت به زمين شد. يكي از فضانوردان در اين مورد گفت مهمترين تأثير رفتن به فضا توانايي نگاه كردن به زمين است.
اينهمه عكسهاي ماهوارهاي كه از زمين گرفته شده و خشك شدن تالابها، آب رفتن جنگلها و تخريب مراتع را نشان ميدهند، حاصل همين نگاههاست. پايش تغييرات آب و هواي زمين و تأثير اين گرما روي محيطهاي گوناگون از نتايج سفر انسان به فضاست.
حقيقت آن است كه مناطق گوناگون نسبت به افزايش درجه حرارت زمين، عكسالعملهاي گوناگون نشان ميدهند. مثلا مناطق قطبي دو برابر بيش از ساير مناطق زمين از گرما متأثر ميشود و نتايج اسفبار ذوب شدن يخها زودتر از بروز خشكسالي، طوفان دريايي و سيلاب دامنگير كره زمين خواهد شد.
سازمان غذا و خواربار جهاني (FAO) شعار حفاظت از كوهها را باتوجه به گرم شدن زمين و كوهستانها تعيين كرده وهشداري است بر تأثير گرما بر كوههاي ما. كوهها، بهعلت ارتفاع، تنزل درجه حرارت در قلهها و برفگرفتگي تقريبا مانند قطبها عمل ميكنند و تأثير گرم شدن زمين بر روي آنها بيشتر است.
كوهها علاوه بر آنكه مأمن حدود 10 درصد از جمعيت زمين هستند، از نظر تأمين آب آشاميدني براي شهرها اهميت كليدي دارند. بهراستي تصور ميكنيد اگر كوههاي البرز در شمال تهران وجود نداشتند باز هم آب شهر تهران تأمين ميشد؟
علاوه بر اينها، در كوهها، گياهان و جانوراني زندگي ميكنند كه با شرايط خاص كوهها مانند ارتفاعات، وزش باد و سرماي زمين خو گرفتهاند و تغييرات آب و هوايي موجب نابودي آنها خواهد شد. گياهاني كه در ارتفاعات ميرويند معمولا ارتفاع ساقههاي خود را كاهش ميدهند تا در مقابل باد مقاومت كنند.
ساقه اين گياهان روي زمين ميدود و از طرفي در ساقه و برگ اين گياهان ماده ضديخ وجود دارد كه در شديدترين سرماها جان گياه را محافظت ميكند. تبخير و تعرق نيز در آنها به حداقل رسيده است تا سطح برگها در سرما يخ نزند. جانوراني كه كوهها را خانه خود كردهاند نيز تغييراتي در بدن و رفتار خود بهوجود آوردهاند تا با شرايط آن خو بگيرند.
پستانداران بر تراكم پشم و خز خود ميافزايند، ريه و قلبشان بزرگتر شده و تعداد گلبولهاي قرمزشان بيشترميشود تا از اكسيژن پراكنده استفاده برند.
پوستهاي ضخيم، چربي زير پوست، حركات آهسته، پاهاي كوتاه، همه و همه اين موجودات را براي تحمل شرايط خاص كوهستان آماده ميكنند. اين تغييرات يكشبه بهوجود نيامدهاند تا بهمحض گرم شدن زمين جاي خود را به پوشش و رفتار ديگري بدهند!
بنابراين گرم شدن زمين بهمفهوم انقراض حيات و سلب خاصيت حياتي كوهستانهاست. حيات در درياها پاي گرفت و در كوهستانها به اوج رسيد و به گل نشست.
آلودگي آبها ريشه حيات و گرم شدن زمين گل آن را ميخشكاند. بهراستي كه هر فسادي در خشكي و دريا بهدست انسان روي ميدهد.
