والدين- نظر سنجي اين هفته مركز مطالعات و تحقيقات به ميزان استفاده پاسخگويان ازتنبيه يا تشويق براي تربيت فرزندانشان پرداخته و روش هاي تربيتي خانواده هاي تهراني را مورد تجزيه و تحليل قرار داده است

مدير طرح: سيامك كفايي

همكاران: سرورالسادات هاشمي، زهرا ادريس آبادي، فريده درفشي، ميترا زاغي و سميه گايكاني

پيشگفتار

تنبيه يا تشويق؟

فرد سالم، محصول خانواده سالم است و مشخصه يك خانواده سالم، وجود فضایي سرشاراز صمیمیت، مهربانی و نوعدوستی در بين اعضای آن است. محيط زندگي فرد است كه سبب مي‌شود فردي در زندگي‌اش موفق باشد و ديگري بزه‌كار و سر‌خورده،  اولين محيطي كه آدمي پس از تولد با آن مواجه است،  خانواده اوست و كودك همه آموخته هاي خود را اعم از مثبت يا منفي، از كانون خانواده مي آموزد و از آنجاست كه روابط خود را با سايرين تنظيم مي‌كند.  تربيت يك انسان نيز از محيط خانواده و به وسيله والدين كودك آغاز مي شود.
مسئولیت بزرگ کردن و تعلیم و تربیت به نوعی یکی از دغدغه های اصلی در همه جوامع بشری است.

در عین حال کیفیت و نوع شیوه های تربیتی به کار رفته می‌تواند تاثیرات مختلفی در شخصیت کودک بر جای گذارد.

فرهنگ فارسي عميد تربيت را پروردن، پروراندن، پرورش دادن و ادب و اخلاق به كسي ياد دادن معنا كرده است. تنبيه نيز در اين كتاب به بيدار كردن، هوشيار ساختن و آگاه كردن كسي بر امري معنا شده است،  لذا چنين به نظر مي رسد والديني كه براي تربيت كودكشان به تنبيه وي اقدام مي كنند از آنجا كه هدفي به جز تربيت او ندارند هيچگونه برداشت منفي از اين عمل نداشته و حتي فكر مي كنند كه با تنبيه فرزند خويش،  وي را براي آينده اي بهتر آماده خواهند كرد. وقتي كه از تنبيه سخن مي گوييم، اولين چيزي که به ذهن مي‌رسد ايجاد انضباط است. در نتيجه، برخي تنبيه را با انضباط مترادف مي‌دانند. يعني معتقدند که انضباط در سايه اطاعت کورکورانه به‌دست مي‌آيد و منضبط کسي است که بدون اظهارنظر، دستور مافوق خود را اجرا نمايد. بسياري از والدين نيز همين فرض‌ها را پذيرفته‌اند و معتقدند اگر کودک از آنها اطاعت محض کند، کودکي منظم و سر به راه بوده و در غير اين‌ صورت بايد تنبيه شود. به عقيده آنان ترس از تنبيه، کودک را به اجراي وظايف وي وا مي‌دارد و مانع از انجام کارهاي خلاف مقررات ميشود.

  اما روانشناسان در اين باره معتقدند كه نه تنها تنبيه بدني بلكه تنبيهات كلامي نيز آثار مخربي بر روحيه كودكان بر جاي خواهد گذاشت.

"بر اساس گزارش محققين، كساني كه در كودكي در معرض توهين و تحقير والدين خود قرار ميگيرند رشد آن قسمت از مغزشان كه با يادگيري زبان ارتباط دارد مختل شده و شخص در آينده با مشكلات فراواني روبرو خواهد شد. اين تحقيقات جديد اشاره ميكند كه آثار منفي اين سوء رفتار بسيار زياد و بايد براي مبارزه با آن قدمهاي موثري برداشت. متخصصين به انتقادهاي مكرر و تحقير آميز توسط والدين و اطرافيان كه به تدريج سبب ايجاد استرس و عدم اعتماد به نفس فرد ميشود، بد رفتاري و آزار و اذيت كلامي مينامند.  نتايج اين تحقيقات بسيار اهميت دارد و بيانگر اينست كه آزار و اذيت كلامي در دوران كودكي مانع رشد طبيعي مغز ميشود و اين مطلبي است كه اغلب والدين به آن توجه ندارند و تصور ميكنند كه تنها تنبيهات بدني است كه به فرزندشان آسيب ميرساند. خشونت كلامي يك تاثير منفي ماندگار بر روي كودكان دارد و زماني كه كودك توسط والدين تحقير ميشود در آينده به يك فرد بيش از حد پرخاشگر و يا مطيع تبديل مي شود كه در هر دو صورت اين فرد در آينده شخصيتي نا متعادل و آسيب پذير خواهد داشت." 

همچنين روانشناسان معتقدندكه تنبيه بدني, كودكان را مستعد ابتلا به‌بيماريهاي روحي و رواني مي‌كند.

در اين زمينه دكتر فريبا عربگل روانپزشك كودك، چنين مي گويد: تنبيه بدني پرخاشگري در پسران و استرس و اضطراب را در دختران افزايش مي‌دهد. بيشتر والدين تنها روش اصلا‌ح رفتارهاي نامناسب فرزندان را تنبيه بدني ذكر مي كنند.
دكتر عربگل با بيان اينكه تنبيه فقط كتك زدن , تحقير و توهين كردن نيست , معتقد است: براي از بين بردن رفتارهاي منفي و جايگزين كردن رفتارهاي اجتماعي, تنبيه بدني تنها راه نيست، كتك زدن كودك در واقع تخليه خشم و عصبانيت والدين است, نه آموزش رفتارهاي مناسب به كودك.

"تنبيه بدني يكي از انواع تنبيه است كه در تغيير رفتار كودك اثر كمتري دارد. زيرا كودك به ندرت كتك خوردن را با عملي كه به خاطر آن تنبيه شده است مرتبط مي كند، زيرا خشم والدين عامل چشمگيرترو قابل طرحي براي تنبيه است تا خود عمل. كودك اغلب شلاق را با درد تداعي مي كند تا عمل خطا را با درد."

تنبيه در درازمدت بي‌تأثير است.  چنين به نظر مي‌رسد که تنبيه صرفاً رفتار ناشايست را پس مي‌زند و زماني که كودك احتمال تنبيه براي خود نمي دهد، رفتار وي، به شكل اوليه باز مي‌گردد. بنابراين، گرچه تنبيه اغلب خيلي موثر به نظر مي‌رسد، اما در واقع اثري ناپايدار خواهد داشت.

در روش تربيتي اسلام نيز محبت، رحمت، احترام، عفو و بخشش هميشه مطلوب است و تندي و عتاب و خطاب و غضب نسبت به کودک نه تنها مطلوب نيست بلکه نهي هم شده است.

 امام علي(ع) نيز تنبيه غيربدني را در مواقعي لازم دانسته‌اند و در جواب مردي که از فرزند خود به حضرت شکايت مي‌کرد، فرمودند: فرزندت را نزن و براي ادب کردنش از او قهر کن، ولي مواظب باش قهرت طول نکشد و هر چه زودتر با او آشتي کن.

اگر مي خواهيم كه كودك شيوه زندگي اجتماع پسند و مطلوب را فرا گيرد، بايد احساس كند كه فرد مفيدي است. والديني كه به استفاده از تنبيه عادت كرده اند، احتمالا به ارزش استفاده از پاداش و يا تشويق كودك پي نبرده اند. شدت عمل و خشونت هرگز به اندازه تشويق به كودك نمي آموزد كه كارها و تكاليفش را انجام دهد. البته تشويق و تحسين بايد به موقع و در مقابل عمل مثبت و يا مطلوب كودك انجام گيرد. در غير اين صورت كودك معيار ي مستدل و منطقي براي سنجش رفتار خود در اختيار نخواهد داشت، حتي در مورد تنبيه هم اين مسئله صدق مي كند، بعنوان مثال سرزنش كردن، محروم كردن كودك از لذت و كار مورد علاقه اش، جدا كردن كودك از همبازي هايش نيز اگر با عمل اشتباه كودك ارتباط نداشته باشد نمي تواند تنبيه موثري باشد. " پاداش مي تواند فراسوي ارزش هاي مادي و حتي مفيد بودن عملي چيزي كه به كودك داده مي شود، باشد. پاداش مي تواند با بار عاطفي و محبت، احترام به توانائي ها و پيشرفت هاي كودك باشد. در هر صورت پاداش بر احساس ارزشمندي كودك مي افزايد. تحت هيچ شرايطي پاداش نبايد به عنوان رشوه براي رفتار خوب و يا يادگيري رفتار اجتماع پسند به كار رود.

با بزرگتر شدن كودك و دريافت شناسايي و هويت يابي پاداش به خاطر تلاش براي انجام كاري كه از او انتظار مي رود، و يا به عنوان منبع نيرومند انگيزه در كودك و نوجوان يا بزرگسال كمتر به كار مي رود تا فرد تمامي سعي خود را به كار برد، و انتظارات و توقعات اجتماعي را به نحو احسن برآورد."

شيوه شما براي تربيت فرزندانتان چگونه است؟ تنبيه يا تشويق؟

کلیات تحقیق

در این گزارش با به کارگیری نظرسنجي تلفني و بدست آوردن آمارها، پردازش و تحلیل علمی آنها، سعی شده است تا به ميزان استفاده پاسخگويان ازتنبيه يا تشويق براي تربيت فرزندانشان دست يافت.  این گزارش حاصل جمع آوری پاسخ 1178 نفر از مردم تهران به پرسشنامه تهيه شده توسط واحد نظرسنجی تلفني مركز مطالعات و تحقيقات رسانه اي موسسه همشهري است. اين افراد به صورت تصادفي و بر اساس مراجعه به فهرست شماره تلفن ها (از 22000000 الي 88999999) انتخاب شدند. در اين گزارش نظر كساني كه تمايل به پاسخگويي به تمام پرسش هاي تحقيق را داشته اند، منعكس شده است.

اهداف  تحقيق

هدف کلی این تحقیق دستیابی به مجموعه اطلاعات و پاسخ هایی است که پاسخگويان در زمينه تربيت فرزندانشان شيوه تنبيه را مناسب مي دانند و يا تشويق را.  از اهداف فرعي كه در اين تحقيق دنبال مي شود مي‌توان به ميزان مجاز دانستن تنبيه بدني در بين مردم اشاره كرد.

روش نظرسنجي

در این پژوهش، از نظرات عامه مردم به صورت تلفني (نظرسنجي تلفني) به روش پيمايشي و نمونه گيري تصادفي استفاده شده است. عددهاي داخل جدول گرد شده است.

 جامعه نمونه

در اين تحقيق نمونه آماري شامل  1178 نفر از مردم تهران است.  لازم به ذكر است كه از اين تعداد 32 درصد مرد و 68 درصد زن هستند.

زمان اجرای نظرسنجي

این نظرسنجی از تاريخ 10 تا 13 آذر ماه 1386 توسط گروه نظرسنجي مركز مطالعات و تحقیقات رسانه ای روزنامه همشهری انجام شده است.

پرسشنامه نظرسنجي

1.  جنس         
2. سن           
3. تحصيلات ؟
4. براي تربيت فرزندان از چه راه هايي استفاده مي كنيد ؟
5. چرا تشويق؟
6. چرا تنبيه ؟
7. تشويق در تربيت بچه ها چقدر مفيد است ؟
8. تنبيه در تربيت بچه ها چقدر مفيد است ؟
9. به نظر شما چه راه هايي براي تنبيه وجود دارد ؟
10. در چه مواردي بايد از تنبيه بدني استفاده كرد؟
11.  به نظر شما چه كساني حق دارند بچه را تنبيه كنند؟
12. بعضي ها معتقدند تربيت بچه فقط مسئله خانواده ها نيست بلكه يك مسئله اجتماعي است، نظر شما در اين مورد چيست؟
13. به نظر شما چه نهاد هايي بايد شيوه تربيت صحيح را به خانواده ها بياموزند؟
14. روزنامه همشهري در اين زمينه چه كمكي مي تواند به مردم بكند؟

چكيده:

 طرح نظرسنجي حاضر، ‌به منظور دست يافتن به نظر پاسخگويان در مورد ميزان استفاده آن ها ازتنبيه يا تشويق براي تربيت فرزندانشان به اجرا درآمده است. يافته هاي اين طرح به قرار زير است:

-68 درصد از پاسخگویان زن و 32 درصد مرد هستند.
- 15درصد پاسخگويان در گروه سني 26-30 سال قرار دارند.
-44 از پاسخگويان ديپلمه هستند.
- 60 درصد از پاسخگويان از شيوه تربيتي "تشويق" استفاده مي كنند.
-59 درصد از پاسخگويان علت تشويق فرزندانشان را موثرتر بودن اين شيوه در آموزش كارهاي خوب به كودكان عنوان كرده اند.
-77 درصد از پاسخگويان گفته اند تنبيه بعضي مواقع لازم است.
- 79 درصد از پاسخگويان گفته اند كه تشويق خيلي مفيد است.
 - 57 درصد از پاسخگويان گفته اند كه تنبيه تا حدي مفيد است.
-شيوه تنبيهي 44 درصد از پاسخگويان محروم كردن فرزندانشان از علائق آنهاست.
- 80 درصد از  پاسخگويان هرگز از تنبيه بدني استفاده نمي كنند. اين بدان معناست كه اين افراد از ديگر شيوه هاي تنبيهي، مثلا قهر كردن، محروم كردن ، و حبس كردن براي تربيت فرزندان استفاده مي كنند.
-  95 درصد از پاسخگويان تنها والدين را براي تنبيه كودك مجاز مي دانند.
- 61 درصد از پاسخگويان با اينكه تربيت فرزند يك مسئله اجتماعي است موافقند.
-41 درصد از پاسخگويان مدرسه را به عنوان نهادي براي آموزش خانواده ها دانسته اند.
- 41 درصد از پاسخگويان گفته اند كه همشهري با آگاهي دادن مي تواند به مردم كمك كند.

در اينجا اشاره به اين نكته ضروري به نظر مي رسد؛ اگرچه اكثر افراد پاسخگو(60درصد) از روش تربيتي تشويق استفاده مي كنند، ليكن در پاسخ به اين  سئوال كه: به نظر شما چه راه هايي براي تنبيه وجود دارد؟ راه هاي مختلفي را بيان كرده اند.

جنس پاسخگويان 

بر اساس جدول شماره 1، از ميان 1178 نفر پاسخگو 68 درصد  زن  و 32  درصد مرد  هستند.

جدول شماره  1- توزيع پاسخگويان بر اساس جنس

جنس	تعداد	درصد
زن	804	68
مرد	374	32
جمع	1178	100

نمودار شماره 1

سن پاسخگويان

جدول شماره 2، نشان دهنده توزيع جامعه آماري اين تحقيق است. همان طور كه مشاهده مي شود بزرگترين گروه سني در 1178 نفر پاسخگوي اين تحقيق را گروه سني 26 تا 30 سال (15 درصد) و كوچك ترين گروه سني را افراد 46 تا 50 سال (6 درصد) تشكيل مي دهند.

جدول شماره 2- توزيع پاسخگويان بر اساس سن

سن	تعداد	درصد
30-26	183	15
25-21	176	15
45-41	151	13
35-31	146	12
40-36	138	12
20-15	125	11
60-51	93	8
60 سال به بالا	89	8
50-46	77	6
جمع	1178	100

نمودار شماره 2

 

سطح تحصيلات پاسخگويان

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 3،  از میان 1178 نفر  پاسخگو 44 درصد ديپلم و 4 درصد بي سواد هستند.

جدول شماره 3- توزيع پاسخگويان بر اساس ميزان تحصيلات

ميزان تحصيلات پاسخگويان	تعداد	درصد
ديپلم	511	44
ابتدايي	171	15
راهنمايي	146	12
ليسانس و بالاتر	142	12
دانشجو و فوق ديپلم	97	8
دبيرستان	61	5
بي سواد	50	4
جمع	1178	100

نمودار شماره 3

پاسخگويان براي تربيت فرزندان خود از چه راههايي استفاده مي كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره4، از ميان 1178 نفر پاسخگو،60 درصد تشويق را به عنوان شيوه تربيتي خود برگزيده اند، 38 درصد از هر دو روش و تنها 2 درصد از تنبيه استفاده مي كنند.

جدول شماره 4-  توزيع پاسخگويان بر اساس استفاده ايشان از شيوه هاي تربيتي

شيوه هاي تربيتي پاسخگويان	تعداد	درصد
تشويق	709	60
هر دو روش	452	38
تنبيه	17	2
جمع	1178	100

نمودار شماره 4

 

پاسخگويان چرا از تشويق استفاده مي كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 5، از ميان 1161نفر پاسخگويي كه براي تربيت فرزندان خود از تشويق استفاده مي كنند، 59 درصد گفته اند كه تشويق باعث ترغيب فرزندان آن ها به ادامه كارهاي مثبت مي شود، 35 درصد تاثير منفي تنبيه را علت اين كار مي دانند و 6 درصد نيز گفته اند كه براي ايجاد اعتماد به نفس، فرزند خود را تشويق مي كنند.

جدول شماره 5- توزيع پاسخگويان بر اساس دلايل استفاده از روش تشويق در تربيت فرزندان

دلايل استفاده از تشويق	تعداد	درصد
باعث ترغيب مي شود	692	59
تاثير منفي تنبيه	404	35
ايجاد اعتماد بنفس	65	6
جمع	1161	100

نمودار شماره 5

 پاسخگويان چرا از تنبيه استفاده مي كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره6،  از ميان 469 نفر پاسخگويي كه براي تربيت فرزند خود از تنبيه استفاده مي كنند، 77 درصد گفته اند كه تنبيه بعضي مواقع لازم است، 15 درصد معتقد بوده اند كه چون در قديم تنبيه رواج داشته تربيت فرزندان بهتر انجام شده استو 8 درصد نيز گفته اند كه تنبيه براي بعضي از بچه ها لازم است.

جدول شماره 6 – توزيع پاسخگويان بر اساس دلايل استفاده از روش تنبيه در تربيت فرزندان

دلايل تنبيه فرزندان	تعداد	درصد
بعضي مواقع لازم است	360	77
تربيت بهتر در قديم	72	15
براي بعضي از بچه ها لازم است	37	8
جمع	469	100

نمودار شماره  6

 

پاسخگويان تشويق را در تربيت فرزندانشان تا چه حد مفيد مي‌دانند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 7، از ميان 1178 نفر پاسخگو، 79 درصد تشويق را در تربيت خيلي مفيد دانسته اند، 20 درصد تاحدي و1 درصد تشويق را بي‌فابده مي‌دانند.

جدول شماره 7 – توزيع پاسخگويان بر اساس ميزان مفيد دانستن تشويق

ميزان مفيد دانستن تشويق	تعداد	درصد
خيلي مفيد	936	79
تا حدي	232	20
بي فايده	10	1
جمع	1178	100

نمودار شماره  7

 

پاسخگويان تنبيه را در تربيت فرزندانشان تا چه حد مفيد مي‌دانند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 8، از ميان 1178 نفر پاسخگو، 57 درصد، تنبيه را در تربيت فرزندانشان تا حدي مفيد مي دانند، 34 درصد بي فايده و تنها 9 درصد اين شيوه تربيتي را خيلي مفيد دانسته اند.

جدول شماره 8 – توزيع پاسخگويان بر اساس ميزان مفيد دانستن تنبيه

ميزان مفيد دانستن تنبيه	تعداد	درصد
تا حدي مفيد	667	57
بي فايده	398	34
خيلي مفيد	113	9
جمع	1178	100

نمودار شماره  8

 پاسخگويان براي تنبيه فرزندانشان از چه شيوه اي استفاده مي كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 9،  از ميان 1178 نفر پاسخگو، 44 درصد ازمحروم كردن به عنوان يك شيوه تنبيهي براي فرزندانشان استفاده كرده اند، 21 درصد از تذكر دادن، 13 درصد از قهر كردن، 7 درصد از ترساندن، 6 درصد از سختگيري و2درصد از حبس كردن استفاده كرده اند، همچنين 7 درصد نيز تنبيه بدني را بدين منظور به كار بسته اند .

جدول شماره 9 – توزيع پاسخگويان بر اساس شيوه تنبيهي آن ها

شيوه تنبيهي پاسخگويان	تعداد	درصد
محروم كردن	520	44
تذكر دادن	246	21
قهر كردن	146	13
ترساندن	84	7
تنبيه بدني	82	7
سختگيري	74	6
حبس كردن	26	2
جمع	1178	100

نمودار شماره  9

پاسخگويان در چه مواردي از تنبيه بدني استفاده مي كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 10،  از ميان 1178 نفر پاسخگو، اكثريت آن ها معادل 80 درصد گفته اند كه هيچگاه نبايد از تنبيه بدني استفاده كرد، 14 درصد در صورت اشتباهات بزرگ و 6 درصد در صورت نافرماني فرزندانشان استفاده از تنبيه بدني را مجاز دانسته اند. 

 جدول شماره 10 – توزيع پاسخگويان بر اساس مواردي كه از تنبيه بدني استفاده مي كنند

مواردي كه پاسخگويان از تنبيه بدني استفاده مي كنند	تعداد	درصد
هيچ گاه	944	80
ارتكاب اشتباه بزرگ	166	14
نا فرماني	68	6
جمع	1178	100

نمودار شماره  10

از نظر پاسخگويان چه كساني حق دارند بچه را تنبيه بدني كنند؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 11، از ميان 234 نفر پاسخگويي كه تنبيه بدني را مجاز مي دانند، اكثريت آن ها معادل 95 درصد، معتقدند كه تنها والدين اجازه تنبيه بدني فرزند را دارند، 3 درصد بزرگترها و 2 درصد نيز معلمين را مجاز مي دانند.

جدول شماره 11 – توزيع پاسخگويان بر اساس اين كه چه كسي را براي تنبيه فرزند مجاز مي دانند

پاسخگويان چه كسي را براي تنبيه فرزند مجاز مي دانند	تعداد	درصد
والدين	223	95
بزرگترها	6	3
معلم	5	2
جمع	234	100

نمودار شماره 11

آيا پاسخگويان با اين موضوع كه تر بيت يك مسئله اجتماعي است موافقند ؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 12، از ميان 1178 نفر پاسخگو، 61 درصد تربيت را يك مسئله اجتماعي دانسته اند، 21 درصد با اجتماعي بودن تربيت تاحدي موافق بوده اند و16 درصد تربيت را فقط مسئله خانواده ها مي دانند .

جدول شماره  12- توزيع پاسخگويان بر اساس ميزان موافقت آن ها با مسئله اجتماعي بودن تربيت

ميزان موافقت پاسخگويان با مسئله اجتماعي بودن تربيت	تعداد	درصد
موافق	715	61
تا حدي موافق	276	23
مخالف	187	16
جمع	1178	100

نمودار شماره 12

 از نظر پاسخگويان كدام نهاد مي تواند شيوه صحيح تربيت را به خانواده ها بياموزد؟

بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 13، از ميان 1178 نفر پاسخگو، 41 درصد مدرسه را به عنوان نهادي مي شناسند كه مي تواند شيوه صحيح تربيت را به خانواده ها بياموزد، 40 درصد رسانه ها، 9 درصد بزرگترها و 3 درصد مشاوران را براي اين امر مناسب دانسته اند، 7 درصد از پاسخگويان نيز به اين سئوال پاسخي نداده اند.

جدول شماره 13- توزيع پاسخگويان بر اساس اين كه كدام نهاد را براي آموزش تربيت فرزند به خانواده ها مناسب مي دانند

پاسخگويان كدام نهاد را براي آموزش مناسب مي‌دانند	تعداد	درصد
مدرسه	489	41
رسانه ها	465	40
خانواده(بزرگترها)	103	9
نمي دانم	83	7
مشاوران	38	3
جمع	1178	100

نمودار شماره 13

از نظر پاسخگويان روزنامه همشهري چگونه مي تواند در زمينه تربيت فرزندانشان به آن ها كمك كند؟
بر اساس آمار مندرج در جدول شماره 14، از ميان 1178 نفر پاسخگو،41 درصد گفته اند كه همشهري مي تواند با آگاهي دادن به خانواده ها در مورد تربيت فرزند به آن ها كمك كند، 35 درصد نوشتن مقالات مفيد و 2 درصد مصاحبه با كارشناسان را در اين زمينه مناسب دانسته اند، 12 درصد از پاسخگويان معتقدند كه همشهري در اين زمينه هيچ كمكي به آن ها نخواهد كرد و10 درصد نيز به اين سئوال پاسخ خاصي نداده اند.

جدول شماره14- توزيع پاسخگويان بر اساس توقع آن ها از روزنامه همشهري در زمينه تربيت

اعتقاد پاسخگويان به نوع كمك روزنامه همشهري به آن ها	تعداد	درصد
آگاهي دادن	485	41
نوشتن مقالات مفيد	406	35
هيچ كمكي	142	12
نمي دانم	117	10
مصاحبه با كارشناسان	28	2
جمع	1178	100

نمودار شماره 14

منابع و مآخذ

1- نوابي نژاد، شكوه، 1372، سه گفتار در باره راهنمايي و تربيت فرزندان ص 38، انجمن اوليا و مربيان

2- ايرانيان يو كي
3- nmums
4- آواكس نت