آشنايی با خواص خوراکیها- محسن امين:
انار معجزه بستهبندي مواد غذايي در طبيعت است؛ يك بسته دربسته از دانههاي رنگي، از قرمز ياقوتي تا سفيد مرواريدي و پرآب كه كنار هم با لايه محافظ سفيدي نشستهاند.
شاعر، همين قدر حوصله كرده كه بگويد صد دانه ياقوت آنجاست اما يك انار خيلي بيشتر از اين حرفها دانه دارد كه با نظم و ترتيب يكجا نشستهاند.
ميگويند قدمت اين ميوه، به 4 هزار سال قبل برميگردد؛ ميوهاي كه سوغات ايرانيها بوده و از اينجا، به هند و سپس به آفريقاي شمالي، چين، اروپا و آمريكا رفته؛ در سوره الرحمن قرآن كريم- آنجا كه وصف بهشت و ميوههاي بهشتي آمده- از انار هم نام بردهاند؛يك ميوه خوشآب و رنگ شفابخش كه انگار، هر دانهاش دواي دردي است.
شايد به همين خاطر بعضيها اعتقاد داشتند كه در ميان دانههاي انار، حتما يك دانه بهشتي است و اگر روز جمعه يك انار كامل را طوري بخورند كه حتي يك دانهاش هم زمين نيفتد، آن دانه از بهشتآمده را خوردهاند. واژههاي انار، هنار و نار، از القاب پارسي است.
نگليسي زبانها اما انار را از روي معادل يونانياش به معني «سيب پرهسته» ترجمه كردهاند. ايران بيشترين توليد و صادرات انار را در دنيا دارد. دانستن راز و رمز انار و قلقهاي خريد و مصرف آن براي هر ايراني يك ضرورت است.
وقتي انار را نميخورند / به رنگ انار
انار فقط يك ميوه خوشمزه و خوشتركيب نيست؛ قديميها از پوست انار و درخت آن و برگ و ريشهاش استفادهها ميكردهاند. الان هم عطاريها كلي با آنها نسخه ميپيچند.
* آب انار به عنوان يك رنگ طبيعي (كه اتفاقا اسم رنگ اناري است) براي الياف غير سنتتيك (غيرگياهي) به كار ميآيد.
* قديميها از پوست، شاخه، ريشه، گل و برگ درخت و پوست خود انار در صنايع دباغي، چرمسازي و رنگرزي نخ، پشم و پارچه استفاده ميكردهاند.
* روايت است كه قوم يهود از پوست انار، رنگ قهوهاي تيره يا سوخته ميگرفته و از آن در رنگرزي و ساخت مركب استفاده ميكردهاند.
* پوست انار نرسيده هم از مواد اوليه دباغها بوده است.
وقتي انار را ميخورند / به طعم و قوت انار
انار فقط يك ميوه خوشآب و رنگ نيست. توي قوطي يك انار متوسط تا 40 درصد نياز روزانه بدن به ويتامين c وجود دارد.
معمولا 52 درصد وزن كل ايــن ميــوه را دانههـــاي آن تشكيل ميدهند؛ دانههايي كه 100 گرم آنها، شامل اين ميزان مواد غذايي و انرژي است:
| انرژي |
38 كالري |
آب |
82 گرم |
| پروتئين |
0.4 گرم |
چربي |
0.3گرم |
| نشاسته |
10 گرم |
كلسيم |
4 ميليگرم |
| سديم |
3 ميلي گرم |
پتاسيم |
260 ميليگرم |
| آهن |
0.5ميليگرم |
كلسترول |
صفر |
| ويتامين B1 |
0.2ميليگرم |
ويتامين B2 |
0.03 ميليگرم |
| ويتامين B3 |
0.02 ميليگرم |
ويتامين C |
4 ميليگرم |
* آب انار، خاصيت ميكروبكشي و ضدعفونيكنندگي دارد.
* انار براي سلامت قلب و عروق، جلوگيري از تصلب شريانها و بروز سكته، پيري زودرس، آلزايمر و سرطان پروستات به كار ميآيد.
* انار خودش كلسترول كه ندارد هيچ، كلسترولهاي بد را هم از خون ميگيرد.
* مفيدترين ماده «چاي سبز» يعني «آنتي اكسيدان» در انار 3 برابر بيشتر وجود دارد.
* اگر دائم عطش داريد و بدنتان گر ميگيرد، مصرف انار به عنوان برطرفكننده عطش و خنككننده برايتان مفيد است.
* انار بهعنوان يك ميوه اشتهاآور، ميتواند پيشغذاي خوبي باشد.
* آنهايي كه كمخوني دارند، كبد و كليههايشان ضعيف بوده و ترشح صفرايشان هم كم است، انار دواي دردشان است.
* آب انار شيرين براي بيماريهاي مجاري ادرار مفيد است؛ ضمن اينكه انار، در درمان اسهال، آرتريت، زردي و بواسير هم به كار ميرود.
* ميگويند براي گلودرد و زخمگلو، جوشانده پوست انار معجزه ميكند. خيليها هم اناري را كه با حرارت كم زير خاكستر يا در فر پخته شود، بهترين مرهم سينههاي دردناك ميدانند.
آب انار ترش و شيرين (ملس)، فشار خون را پايين ميآورد.
* انار به دلايل زيادي از جمله داشتن آهن، خونساز به شمار ميآيد؛ به همين دليل، بهترين زمان براي مصرف آن، صبحها قبل از صبحانه است؛ البته به شرطي كه بعد از آن صبحانه هم بخوريد وگرنه اوضاع معده را به هم ميريزد.
* با همه اين مزايا، كساني كه با مشكل يبوست دست به گريبان هستند، نبايد زياد انار بخورند.
* انار ميوه سردي است. اگر سردمزاجهستيد، بعد از خوردن انار، كمي آب جوش و نبات بخوريد.
* كساني هم كه معمولا معدهشان نفخ ميكند، بايد مصرف انار را محدود كنند؛ ضمن اينكه زيادهروي در مصرف انار ترش، زخم معده به دنبال دارد.
* يكي از سالمترين غذاهايي كه ميشود در پاييز و زمستان خورد، تريد آبانار است. چيزي شبيه آبدوغ خيار تابستان با خاصيتهاي بسيار. براي اين غذا آب انار شيرين يا ملس بسيار مناسب است. خيار را در آب انار رنده كنيد و به همراه نعنا خشك و نان خرد شده ميل كنيد. البته در صورت تمايل پياز همراه خوبي براي اين غذاست. جالب است بدانيد اين غذا يكي از خوراكهاي مورد علاقه مردم استانهاي جنوبي ايران است.
باز هم درباره انار
انار 2 شباهت عمده به هندوانه دارد؛ داخل هر دو معمولا قرمز و گاهي سفيد است، ضمن اينكه تا بازشان نكني، رنگ و طعم داخلشان را نميشود فهميد. معمولا انار، ميوه ارزاني نيست؛ بهويژه كه نوع مرغوب و درشتش براي مهماني اصلا باصرفه نيست.
خريد انار خوب، نياز به آگاهي از ويژگي انارهاي معروف و نكتههاي ويژهاي دارد. ميگويند در ايران بيش از 740 نوع انار وجود دارد اما «شهسوار دانه قرمز، ميخوش، شيرين ساوه، آلك ساوه، ملس اصفهاني دانه قرمز، شيشه كپ خراسان و قجاق قم» از انواع معروف انار ايرانياند. هنگام خريد، به غير از اسم و رسم انار بايد ببينيد آيا انار، نسبت به جثهاش سنگين است يا نه؛ اين نكته به همراه پوست صاف و شفاف، نازك و بدون ترك، ميتواند نشانه مرغوبيت انار باشد.
انار خفر شيراز
نماد انارهاي سفيد و شيرين است. كمي ارزانتر از بقيه است چون ظاهرا خون آنها قرمزتر از اين يكي است! اما خاصيت انار سفيد بيشتر است؛ امگا 3، امگا 6 و مواد غذايي بيشتري دارد و اتفاقا در كشورهاي اروپايي، گرانتر از نوع دانه قرمز آن است.
انار ساوه
انار ساوه معروف است. شايد به 3 دليل؛ شيريني، پوست نازكي و ماندگاري طولاني.
انار فيروزكوه
اين انار دانه درشت است و آبدار؛ پوست مقاومي در برابر ضربه داشته و تركيدگي كمي هم دارد. مزهاش ملس (ترش و شيرين) است و قابليت ماندگاري بالايي دارد و بهترين نوع انار براي كساني است كه مبتلا به فشار خون يا غلظت خون هستند.
انار نيزار قم
اين انار ديررس و دانه درشت است با طعم ملس و پوستي نازك كه كمتر ميشود روي آن تركيدگي ديد.
اما ويژگي مهم آن اين است كه در برابر اغلب آفتها مخصوصا كرم گلوگاه مقاوم است و همين باعث ماندگاري طولاني آن ميشود. براي آنها كه انار را مثل پياز و سيبزميني زياد ميخرند و يكجا – حتي تا بهار – نگه ميدارند، اين نوع بهترين انتخاب است.
انار فردوس خراسان
زياد قيافه ندارد اما در عوض به جاي 6/16 درصد قند، 2 درصد بيشتر – يعني 6/18 درصد– قند مفيد دارد.
مواد «فنوليك» اين انار هم آنقدر هست كه بتواند مسموميت كبد را درمان كند اما شايد مهمتر از همه اينها، قابليت ماندگاري آن است؛ انار فردوس را تا 3 ماه ميشود سالم نگه داشت.
انار سياه
انار سياه را كمتر ديدهايد. بيشتر از آنكه توي جعبه ميوهفروشها باشد، توي قوطي عطاريها پيدا ميشود چون خاصيت درماني زيادي دارد. «زردي، اسهال و سياه سرفه» اصليترين بيماريهايي است كه دوايشان انار سياه است.
اين انار، دانه درشت و شيرين است، با پوستي متوسط كه تركيدگي زيادي دارد. زودرس است و البته در برابر كرم گلوگاه مقاوم. اين انار معمولا به محض رسيدن، روي همان شاخه ترك ميخورد و غير از خاصيتهاي درماني، جان ميدهد براي عكسگرفتن.
انار آقا محمدعلي گلوبسته
اين انار با اسم طولاني جالبش، دانههاي درشت و شيريني دارد كه زير يك پوست ضخيم دسته به دسته نشستهاند.
تركيدگي پوست اين انار كم است و مقاومت خوبي در برابر كرم گلوگاه دارد. معمولا هم آفتابسوخته و زودرس است.
انار شيرين يزدي
اين انار مثل لهجه خود يزديها شيرين است. دانه درشت است و معمولا سفيد تا صورتي كمرنگ و رو.
كرم گلوگاه براي نفوذ در اين انار مشكل دارد. انار شيرين يزدي را با پوست نازكش كمتر همراه اين كرم ميبينيم. اما پوست اين ميوه يزدي حسابي ترك ميخورد و ماندگاري بسيار كوتاهي دارد.
قجاق گلوبسته و گلوبلند
اينها آخر انارهاي ترش و شيرين و به اصطلاح ملس دانهدرشتاند؛ با پوستي نازك كه معمولا تركخوردگي ندارد. مهمتر اينكه نسبت به كرم گلوگاه مقاومند و پوستشان آفتابسوخته نميشود. انارهاي قجاق را آخر پاييز ميشمارند چون نسبت به بقيه ديررس به حساب ميآيند.
