تئاتر- مهرداد ابوالقاسمي:
«كاترينا الكساكي» فارغالتحصيل رشته عكاسي است و دورههاي دكور و طراحي داخلي را هم گذرانده است.
وي همچنين در رشتههاي بازيگري و كارگرداني در تئاتر تجربي و تئاتر ملي يونان تحصيل كرده است اما عمده فعاليتهاي او در حوزه تئاتر از سال 2000 به بعد بوده كه در چندين نمايش درباره درامهاي يونان باستان و نمايشهاي معاصر شركت كرده است. الكساكي در جريان برگزاري چهاردهمين جشنواره سراسري تئاتر كودك و نوجوان كه در اصفهان برگزار شد با نمايش «چترمن» كه دومين تجربه كارگرداني او پس اجراي نمايش «شماره 27الكسي اسلايوفسكي» است، حضور پيدا كرد به اين بهانه با او و گروه «آرتيكا» كه به تازگي توسط او تاسيس شده است به اتفاق مهناز عبد بهزاد (مترجم) به گفتوگو نشستيم.
- چند سال است كه در تئاتر فعاليت داريد و در اين مدت چه فعاليتهايي در حوزه تئاتر و به خصوص در حوزه تئاتر كودك انجام دادهايد؟
مدت زيادي نيست كه گروه ما فعاليت خود را آغاز كرده است. در حقيقت گروه ما گروهي جوان و تازه تاسيس است كه به قصد انجام كار خلاقه شكل گرفته است. گروه ما در حال حاضر3 عضو دارد كه هر3 در نمايش «چترمن» حضور داشتند. البته هم من و هم ساير اعضاي گروه از 10سال گذشته در تئاتر در مقام بازيگر، كارگردان و... فعاليت كردهايم و بيشتر فعاليت ما هم در حوزه تئاتر كودك بودهاست و براي كودكان 5تا10ساله نمايش اجرا كردهايم. در يونان با مهد كودكها و تالارهايي كه مختص تئاتر كودك هستند در ارتباط هستيم. در طول سال به طور مستمر و مداوم با آنان همكاري داريم و نمايشهاي زيادي را براي آنان روي صحنه ميبريم.
- شما در رشته عكاسي تحصيل كردهايد و در زمينه طراحي دكور و معماري داخلي هم تخصص داريد اما به سمت تئاتر گرايش پيدا كردهايد. اينها چه ارتباطي با يكديگر دارند؟ به چه دليل به تئاتر روي آورديد؟
در وهله اول بايد بگويم پاسخ دادن به چنين سؤالي خيلي سخت است اما در زندگي ممكن است انسانها بسته به شرايط و قرار گرفتن در موقعيتهاي مختلف اجتماعي، ديدگاههايشان دچار تغيير شود و من هم از اين قاعده مستثني نيستم. من زماني به كار عكاسي و طراحي دكور مشغول بودم و در همان زمان هم با تئاتر مرتبط بودم. همچنين معتقدم هم عكاسي و هم طراحي و معماري در تئاتر وجود دارد و جزئي از اين هنر محسوب ميشود. يك كارگردان در حين تمرين براي اجراي يك نمايش بايد تصوير را به خوبي بشناسد و در نمايش خود از آن بهره برد تا با مخاطب ارتباط برقرار كند. دكور هم جزئي لاينفك از هنر تئاتر است و بدون آن نمايش شكل نميگيرد. اين ارتباط هنرها با يكديگر براي من جذاب بود و من از اين پيوستگي لذت ميبردم و در واقع همين دلايل باعث شد تا به هنر تئاتر علاقه پيدا كنم و در اين زمينه هم مشغول به كار شدم.
- نمايش «چترمن» را در چهاردهمين جشنواره سراسري تئاتر كودك و نوجوان در شهر اصفهان اجرا كرديد. نمايش را پيش از سفر به ايران آماده اجرا كرده بوديد يا صرفا براي حضور در اين جشنواره آماده شد؟
پيش از اينكه به ايران سفر كنيم اين نمايش را آماده و در نقاط مختلف يونان روي صحنه برديم كه پس از دريافت فراخوان جشنواره تئاتر كودك اصفهان كشور ما نمايش «چترمن» را براي حضور در اين جشنواره انتخاب كرد و فيلمي از اين نمايش را به دبيرخانه جشنواره ارسال كرد كه با موافقت دبيرخانه جشنواره قرار شد با اين نمايش در جشنواره تئاتر كودك و نوجوان اصفهان شركت كنيم.
- زماني كه اين نمايش را در يونان اجرا ميكرديد، استقبال مخاطبان چگونه بود و چه دليلي باعث شد تا اين نمايش براي حضور در اصفهان انتخاب شود؟
سالنهايي كه در يونان براي تئاتر كودك و نوجوان در نظر گرفته شده است، كوچكتر از سالنهايي است كه در جريان برگزاري جشنواره تئاتر كودك و نوجوان اصفهان به آنها اختصاص يافته؛ حداكثر ظرفيت تماشاگر سالنهاي نمايش كودكان و نوجوانان در يونان 50نفر است اما در اصفهان ظرفيت سالنها خيلي بالاتر بود و براي ما خيلي جالب بود كه چنين سالنهايي براي جشنواره كودك و نوجوان اصفهان در نظر گرفته شده بود و مخاطبان هم استقبال خيلي خوبي از نمايش ما به عمل آوردند. البته در كشورمان هم استقبال از اجراي ما زياد بود و در سالنهاي مختلف اين نمايش را بارها روي صحنه برديم. فكر ميكنم دليل انتخاب نمايش «چترمن» براي شركت در جشنواره اصفهان هم استقبال خوب مخاطبان بود؛ چراكه مخاطبان يوناني به خوبي با نمايش ما ارتباط برقرار ميكردند.
- تئاتر كودك دريونان به صورت دولتي اداره ميشود يا بخش خصوصي در اين زمينه فعاليت ميكند؟
در يونان هم تئاتر دولتي وهم تئاتر خصوصي وجود دارد اما گروه ما يك گروه مستقل است كه به صورت خصوصي فعاليت ميكند. البته برخي اوقات از دولت تقاضاي كمك ميكنيم و گاهي اوقات تنها كمكهاي دولتي است كه باعث ميشود ما بتوانيم نمايشهايمان را روي صحنه ببريم.
- نمايش «چترمن» را با حمايت دولت به ايران آورديد يا با هزينه شخصي در اين جشنواره شركت كرديد؟
اين نمايش را به طور خصوصي آماده اجرا كرديم و از دولت هيچ كمكي دريافت نكرديم اما براي سفر به ايران از دولت تقاضاي كمك مالي كرديم و حتي از سفارت هم تقاضا كرديم تا از گروه ما حمايت كند. البته هنوز هيچ جوابي دريافت نكردهايم و اصلاً نميدانيم كه سفارت يونان در ايران با ما همكاري خواهد كرد يا نه؟!
- اين نمايش براساس كار گروهي و كار تجربي آماده اجرا شده است. تا چه حد دراجن به كار گروهي و تجربي علاقهمند هستيد؟
راي آثارتادر اجراي بيشتر آثارمان، يك ايده از طرف كارگردان مطرح ميشود و سپس تمرينات را با تكيه بر آن طرح و ايده آغازكرده و جلو ميرويم. در مورد ايده اوليه هم بايد بگويم، قبل از طرح ايده، كار تحقيقاتي انجام ميدهم و با اشخاصي كه در ارتباط با هنر تئاتر هستند و حتي مربيان مهدكودكها و كارشناسان مشورت ميكنم تا نيازها و دغدغههاي كودكان امروزي را بهتر بشناسم. درباره معضلات و مشكلات كودكان از آنان سؤال ميكنم و ايده نمايش را بر پايه اين تحقيقات بنا ميكنم.
- اين اتفاق در زمان تمرينات هم شكل ميگيرد؟
بله. پس از طرح ايده با گروه به نظرات و ديدگاههاي آنان توجه ميكنم و از آنان ميخواهم در اين راه به من كمك كنند، در طول تمرين خيلي علاقهمندم تا نظرات و ديدگاههاي عوامل را جويا شوم و به آنها احترام ميگذارم اما در نهايت خودم با اتكا به تحقيقاتي كه انجام دادهام، تصميم آخر را ميگيرم.
- «چتر» در اين نمايش بايد بيانگر نماد خاصي باشد يا قرار است كاركردي فراتر از ماهيتش نداشته باشد؟ چرا از نمادهاي ديگري در اين نمايش استفاده نكرديد؟
نه! چتر هيچ سمبل و نمادي نيست و قرار هم نيست كه اتفاقي را يادآوري كند. براي ارتباط با كودك سعي ميكنيم تا از مفاهيم حقيقي و واقعي استفاده كنيم و به سمت نمادپردازي نميرويم چرا كه اين امكان وجود دارد كه مخاطب خردسال آن گونه كه بايد نتواند در ارتباط با اثر موفق باشدو در نتيجه نمايش را نيمهكاره رها كند.
- در اجراي نمايشهاي كودك چه عناصري را ملاك و معيار قرار ميدهيد و چگونه از آنها استفاده ميكنيد؟
رنگ، نور، حركت بازيگر، شخصيتپردازي و قصه از جمله مواردي است كه براي من به عنوان كارگردان از اهميت والايي برخوردار است و ميدانم كه مخاطب هم ارزش زيادي براي اين عناصر قائل است. به همين دليل در طول كار از اين عناصر تا حد امكان استفاده ميكنم.
- قصههاي فولكلور يوناني در تئاتر كودك يوناني چه جايگاهي دارد و آيا در كارهايتان از اين قصهها استفاده ميكنيد؟
يونان هم مانند ايران داراي تمدن و فرهنگي غني و پربار است. تاريخ يونان در قلب من قرار دارد اما اين بدان معنا نيست كه در كارهايم صرفاً به آنها اكتفا كنم. البته در مواردي هم از اين قصهها استفاده ميكنيم اما اينگونه نيست كه صرفاً به آنها اكتفا كنيم. البته در مواردي هم از اين قصهها استفاده ميكنيم اما اينگونه نيست كه صرفاً در آثارمان به آن قصهها و داستانها پايبند باشيم بلكه بيشتر از آنها وام ميگيريم و با رويكردي مدرن در نمايشهايمان از آنها استفاده ميكنيم. به طور كلي در هر كاري براي ارتباط با مخاطب خردسال دنبال دغدغهها و ذهنيت كودكان ميگرديم.
