نهادها- همشهريآنلاين:
معاونت امور مطبوعاتي در سال 1369 بهمنظور حمايت، نظارت و هدايت بر فعاليتها و برنامههاي حوزه مطبوعات و تبليغات تأسيس شد
اين معاونت كه از بدو تأسيس با عنوان معاونت امور مطبوعاتي و تبليغاتي فعاليت ميكرد، طي سالهاي بعد، همزمان با تغيير و تحول در تكنولوژيهاي نوين اطلاعرساني و خبري و گسترش دامنه فعاليت اين حوزه، حدود و ثغور و همچنين گستره فعاليت آن افزايش يافت.
با ظهور خبرگزاريهاي دولتي در داخل كشور و همچنين روي آوردن نشريات چاپي به سوي انتشار الكترونيكي، حوزه فعاليت اين معاونت از مطبوعات و تبليغات فراتر رفته و هر گونه سياستگذاري و برنامهريزي كلان در اين دو عرصه به آن واگذار شد. معاونت امور مطبوعاتي و تبليغاتي از اين پس تغيير نام داد و با عنوان معاونت امور مطبوعاتي و اطلاعرساني فعاليتهايش را پي گرفت.
در پي تغيير و تحولات در عرصة فعاليتهاي اين معاونت كه سرانجام در عنوان آن نيز تجلي پيدا كرده است، مفاهيم و گستره واژگان حوزه مذكور نيز دچار تغيير شده و مفاهيم جديدي نيز به آن اضافه شده است. اين گزيده به منظور اطلاعرساني به روزنامهنگاران، دستاندركاران حوزه مطبوعات و خبرگزاريها، علاقهمندان به فعاليت در اين عرصة تهيه شده تا آنان را با رئوس مفاهيم عمدة حوزه مديريت معاونت امور مطبوعاتي و اطلاعرساني بيشتر آشنا سازد.
آگهي مطبوعاتي: advertisement; commercial
متن يا تصوير مشخص و مجزا كه در ازاي پرداخت وجه در نشريه به چاپ ميرسد و در آن كالا، خدمت يا روش و انديشهاي معرفي و تبليغ ميشود كه براساس سطح زير چاپ، صفحه چاپ، محل درج، تيراژ و ترتيب انتشار اندازهگيري ميشود.
آموزش كوتاهمدت مطبوعاتي: press short-time education
آموزشي كه مدت آن حداكثر يك سال آموزشي است و با هدف ايجاد يا ارتقاء مهارت و دانش روزنامهنگاران و گرافيستهاي شاغل در عرصه مطبوعات، خبرگزاريها و روابطعموميهاست.
آموزشگاه آزاد مطبوعاتي: free institute of press eduction
مؤسسهاي كه در زمينه آموزش كوتاهمدت رشتههاي مطبوعاتي فعاليت ميكند.
ايستگاه مطبوعاتي: press station
جايگاهي سرپوشيده يا باز با پيشبيني سرپناه كه متناسب با تراكم مراجعان (روزنامهخوانها) در شهرها و حومه آنها براي آويختن و برپايي تابلوهاي ويژه نشريات و مطالعه مطبوعات براي علاقهمندان ايجاد ميشود.
پايگاه اطلاعرساني: information base
به مجموعه اطلاعات جمعآوري و فرآوريشده و سامانة دريافت و پرداخت اطلاعات گفته ميشود.
پروانه اقامت خبري: press residence permit
مجوز و پروانه اقامتي است كه به درخواست وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي توسط نيروي انتظامي براي نمايندگان غيرايراني رسانههاي خارجي صادر ميگردد.
پروانه انتشار نشريه: press permit
مجوزي است كه از سوي هيئت نظارت بر مطبوعات براي انتشار يك نشريه صادر ميشود.
پژوهش مطبوعاتي: press research
مجموعه فعاليتهاي روشمند و خلاق به منظور توسعه دانش موجود، دستيابي به دانش و فنون جديد و حل مسائل در زمينههاي مختلف حوزه مطبوعات و اطلاعرساني كه نتيجه يا يافتههاي حاصل از آن مكتوب شده باشد.
تبليغات محيطي: outdoor advertisement
هرنوع استفاده تبليغاتي از فضاي اماكن عمومي، محيط شهري و خارج آن كه با استفاده از نشانه، خط، تصوير حجمي يا غيرحجمي يا همراه با صدا بوسيله تابلوهاي فلزي، رايانهاي، پارچهاي، ديواري يا منقوش بر وسايل نقليه شهري و غيرشهري در سطح شهرها و جادههاي بين شهري طراحي و اجرا ميشود.
خانه مطبوعات: press house
مركز فرهنگي و غيردولتي كه در يك محدوده جغرافيايي (در حد استان و شهرستان) است و با نظارت مستقيم ادارات فرهنگ و ارشاد اسلامي محدوده ذيربط از سوي اعضا و شوراي مركزي خود فعال است. خانه مطبوعات متشكل از مديران مسئول، اعضاي هيئتهاي تحريريه، خبرنگاران، نويسندگان، عكاسان، گرافيستها و طراحان مطبوعاتي است و فعاليت آن در زمينه حفظ حقوق و منافع هر عضو، تشويق نوآوري، هماهنگي مطبوعات منطقهاي، رشد كمي و كيفي نشريات و توسعه امور فرهنگي و اطلاعرساني مطبوعات محلي با رعايت ضوابط قانوني و مقررات مربوط است.
خبرگزاري: news agency
مؤسسه خبري است كه توسط عوامل خبري خود در داخل و خارج از كشور به جمعآوري خبر و تهيه گزارش در زمينههاي گوناگون ميپردازد. معمولاً اين اخبار و گزارشها از طريق رسانههاي عمومي در سطح محلي، منطقهاي، ملي و بينالمللي پخش ميشود.
خبرگزاري غيردولتي: non governmental news agency
مؤسسات خبري غير دولتي يا خبرگزاريهايي هستند كه به عنوان خبرگزاري از هيئت نظارت بر خبرگزاريهاي غيردولتي مجوز فعاليت دريافت كردهاند.
خبرنگار: correspondent
شخصي كه شغل اصلي او تهيه خبر، گزارش و مصاحبه در موضوعات و رويدادهاي مختلف براي سازمانهاي خبري است.
خبرنگار آزاد: freelance jounalist
شخصي كه به صورت غيروابسته به يك نشريه يا سازمان خبري، به ازاي دريافت دستمزد براي تهيه خبر، گزارش، عكس و مصاحبه، اقدام مينمايد.
خبرنگار افتخاري: honorary reporter
شخصي كه به صورت غيرحرفهاي و بدون دريافت دستمزد و براساس علاقه شخصي به تهيه خبر و عكس براي نشريات يا سازمانهاي خبري ميپردازد.
خبرنگار حرفهاي: professinal jurnalist/ professional reporter
شخصي كه شغل اصلي او تهيه خبر، گزارش و مصاحبه در موضوعات و رويدادهاي مختلف براي مطبوعات و سازمانهاي خبري در برابر دستمزد است و معمولاً وابسته به يك نشريه يا سازمان خبري است.
خبرنگار رسمي: official correspondent
خبرنگاري كه به صورت رسمي و ثابت در سازمان استخدام ميباشد و مشمول مقررات استخدامي و بازنشستگي است.
خبرنگار عكاس: photojournalist
عكاسي كه به شكل حرفهاي دربارة رويداد خبري و در ارتباط با فعاليت روزنامهنگاري به تهيه عكس و تصوير براي مطبوعات و سازمانهاي رسانهاي ميپردازد.
دفتر مطبوعاتي: press office; press center
دفتر نمايندگي مطبوعات داخلي يا خارجي كه خارج از مركز اصلي يا دفتر مركزي مؤسسه در مناطق مختلف يك شهر يا شهرهاي مختلف كشور يا خارج از كشور وجود دارد و به فعاليتهايي چون توليد اخبار و اطلاعات، جذب آگهي يا توزيع نشريه ميپردازد.
دفتر نمايندگي خبرگزاري داخلي: news agency damesteic office
دفتري است كه به نمايندگي يكي از خبرگزاريهاي داخلي در استانهاي كشور تأسيس شده است و به جمعآوري خبر و تهيه گزارشها در زمينههاي گوناگون ميپردازد.
دفتر نمايندگي رسانههاي خارجي: foriegn media office
دفتري است كه توسط يكي از رسانههاي خارجي در ايران داير شده و نمايندگي آن مؤسسه خبري را به عهده دارد. اين نمايندگيها اخبار و گزارشهاي لازم را تهيه كرده و به دفتر مركزي خود در خارج از كشور منعكس مينمايند.
دكه فروش مطبوعات: news stand
جايگاهي كه به طور رسمي نسبت به عرضه و فروش مطبوعات اقدام ميكند.
روزنامه (نشريه روزانه، نشريه يوميه): newspaper;daily paper
نشريهاي كه همه روزه منتشر ميشود (مگر در شرايط استثنايي و تعطيلات رسمي) و اخبار و اطلاعات عمومي در عرصههاي مختلف مانند سياست، اقتصاد، فرهنگ، ورزش و علم را پوشش ميدهد.
روزنامهنگار: journalist
شخصي كه شغل اصلي او تهيه و تنظيم و تدوين مقالات، گزارشها، اخبار، تفسير وقايع و انتخاب شكل و تعيين تيتر براي نشريات به ازاي دستمزد است و در زمينههاي مختلف امور تحريري مطبوعات مهارت دارد.
سردبير: editor
شخص حقيقي كه در نشريه عهدهدار انتخاب، بررسي، سفارش، تأييد مطالب و بهطور كلي مسئول رسيدگي به امور تحريري نشريه است.
شمارگان (تيراژ): circulation
تعداد نسخههاي چاپ يا تكثير شده از يك اثر در يك نوبت چاپ و انتشار كه براي توزيع آماده شدهاند، اعم از آنكه تمامي آنها توزيع شده يا نشده باشد.
شوراي سردبيري: editorial council
گروهي كه وظايف سردبير را به عهده دارد.
صاحبامتياز نشريه: proprietor/ owner
شخص حقيقي يا حقوقي كه مسئوليت سياستگذاري، تعيين خط مشي و كليه امور مؤسسه مطبوعاتي را بر عهده دارد.
عامل پخش مطبوعات: press distribution agent
شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه به توزيع نشريات در حوزه جغرافيايي معيني اقدام ميكند.
عاملين مطبوعات: press agents
اشخاصي كه در حوزه مطبوعات فعاليت مينمايند اعم از فعاليت مديريتي، تحريريهاي، فني، اداري و توزيع.
عنوان نشريه: title
نام نشريه است كه در سرلوحه همه شمارههاي نشريه با طراحي خاص، درج و نشريه از طريق آن شناخته ميشود.
كانون آگهي و تبليغاتي: advertisement and propagation section
منظور از كانون تبليغاتي، مؤسساتي هستند كه كار آنها داراي جنبه توليدي و شامل مشاوره، تنظيم و تهيه برنامهها و محصولات تبليغاتي و انجام خدمات روابط عمومي يا تحقيقاتي مرتبط براي معرفي و فروش كالا و ارايه سفارش اجراي آگهي از طريق رسانههاي ارتباط جمعي ميباشد.
كانون تبليغاتي: advertisement section division center
موسسهاي كه كار آن مشاوره، تنظيم، تهيه و توليد و اجراي برنامهها و محصولات تبليغاتي و روابط عمومي براي پخش از رسانهها مانند صدا و سيما و مطبوعات و نيز ارايه تبليغات محيطي و خدمات مرتبط براي معرفي يا فروش كالا يا خدمات است.
گاهنامه: periodical
نشريهاي كه ترتيب انتشار نامشخصي داشته باشد.
مديرمسئول: managing director
شخص حقيقي منتخب صاحب امتياز كه بر اساس قانون، مسئوليت كليه مطالب و محتواي نشريه را بر عهده دارد
مراكز توزيع مطبوعات: distribution center/ distribution agency
مركزي كه امر توزيع مطبوعات را بين تكفروشان به عهده دارد.
مشترك مطبوعات: press subscriber
شخصي حقيقي يا حقوقي كه با تكميل فرم اشتراك و پرداخت مبلغ مشخصي براي دورهاي معين در فهرست مشتركين توليدات قرار ميگيرد. بهگونهاي كه مشخصاتش ثبت و شماره اشتراك به وي اختصاص داده ميشود.
مطبوعات: press/ publication
نشرياتي كه به طور منظم با نام ثابت، تاريخ و شماره به صورت اوراق چاپي يا الكترونيكي در زمينههاي گوناگون سياسي، اجتماعي، علمي، ورزشي، هنري و ديگر موارد منتشر ميشوند. مطبوعات از نظر ترتيب انتشار به روزانه و غير روزانه، از نظر محتوا به عمومي و تخصصي، از نظر زمينه انتشار به دو گروه تخصصي و علمي و نشريات غيرتخصصي و از نظر گستره توزيع به بينالمللي، سراسري، منطقهاي و محلي و از نظر مخاطبان به عموم، گروههاي سني خاص و اقشار اجتماعي خاص (متخصصين، زنان، دانشجويان، دانشآموزان، صاحبان حِرَف و مشاغل خاص) تقسيم ميشوند.
مؤسسه مطبوعاتي: press institute
مؤسسهاي كه مديريت واحد در زمينه توليد، چاپ و توزيع مطبوعات فعاليت ميكند.
نشريه: publication
هر نوع ماده مكتوب (بهجز كتاب) كه بهصورت چاپي يا غيرچاپي در سطحي محدود يا گسترده در اشكال مختلف منتشر ميشود.
نشريه ادواري: periodical
نشريهاي كه به صورت پيدرپي و در فاصله زماني منظم و ثابت مانند دو شماره در هفته، هفتگي، دو هفته يك بار، ماهانه، فصلي يا سالانه با عنوان واحد منتشر ميشود و ترتيب انتشار آنها از قبل معلوم است.
نشريه الكترونيكي: electronic paper
نشريهاي كه اطلاعات آن به جاي چاپ بر روي كاغذ از طريق فناوريهاي نوين اطلاعاتي در اختيار مخاطبان قرار ميگيرد.
نشريه بينالمللي: international publication
نشريهاي كه با گستره توزيع بينالمللي منتشر ميشود.
نشريه تخصصي: specialist publication
نشريهاي كه در يكي از شاخهها از قبيل علوم پايه، علوم انساني، پزشكي و پيراپزشكي، فني – مهندسي، كشاورزي، هنر، كليات علوم، علمي، فني، هنري، فرهنگي و اجتماعي براي مخاطبان خاص منتشر ميشود.
نشريه سراسري: nation (wide) publication
نشريهاي كه با گستره توزيع در سطح كشور منتشر ميشود.
نشريه داخلي: internal domestic publication
نشريهاي كه در محدوده داخلي سازمانها و با توجه به حيطه وظايف و مسئوليتهاي سازمان به صورت خبري يا غيرخبري منتشر ميشود و معمولاً به صورت رايگان عرضه ميشود.
نشريه علمي ـ تخصصي: scientific publication
نشريه تخصصي
نشريه عمومي: general periodical
نشريهاي كه اخبار و اطلاعات عمومي را در زمينههاي گوناگون پوشش ميدهد.
نشريه غيرادواري (گاهنامه): non- periodical
نشريهاي كه فاصله زماني ميان انتشار دو شماره پيدرپي آن ثابت و مشخص نيست.
نشريه غيرتخصصي:. non-specialist periodical
اين گروه از نشريات به دو دسته كلي تقسيم ميشود.
1. اجتماعي شامل: فرهنگي، اقتصادي، سياسي، مسايل اجتماعي، طنز و سرگرمي سالم، ورزشي، معلومات عمومي.
2. هنري شامل: سينما، تئاتر، عكاسي، گرافيكي، كاريكاتور، هنرهاي تجسمي، ادبيات داستاني، شعر، هنرهاي دستي.
نشريه محلي: local publication
نشريهاي كه با گستره توزيع در سطح استان و شهرستان منتشر ميشود.
نشريه منطقهاي: regional publication
نشريهاي كه با گستره توزيع بيشتر از يك استان و شهرستان و در سطح يك منطقه منتشر ميشود.
نيروي انساني تحريري مطبوعات: editorial manpower of press
اشخاصي كه در زمينه توليد محتواي مطبوعات بجز آگهي فعال هستند و عضو هيئت تحريريه يك نشريه به شمار ميآيند و رابطهاي پايدار و ثابت با مؤسسه مطبوعاتي يا نشريه خاص دارند. سردبيران، دبيران، معاونان سرويسها، خبرنگاران، گزارشگران، مفسران، نويسندگان، مترجمان و خبرنگاران عكاس، كاركنان تحريري را تشكيل ميدهند.
نيروي انساني غيرتحريري مطبوعات: Technical manpower of press
اشخاصي كه در بخشهاي غيرتحريري يك نشريه يا مؤسسه مطبوعاتي كار ميكنند.
ويزاي خبرنگاري (رواديد خبري يا مطبوعاتي): Press visa
نوعي از رواديد است كه با هماهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي براي نمايندگان خبري رسانههاي خارجي براي اقامت حداكثر تا سه ماه توسط نمايندگيهاي كنسولي ج.ا.ا در خارج از كشور صادر ميگردد.
هفتهنامه: weekly
نشريهاي كه ترتيب انتشار آن هر هفته يك بار باشد.
هيئت تحريريه نشريه: Editorial board
گروهي مركب از سردبير، شوراي سردبيري، دبيران سرويس، خبرنگاران، گزارشگران، نويسندگان، مترجمان، خبرنگاران عكاس كه وظيفه تهيه و تنظيم مطالب نشريه را از حيث شكلي و محتوايي بر عهده دارند و معمولاً رابطه آنها با مؤسسه مطبوعاتي، رسمي و پايدار است.
هيئت نظارت بر مطبوعات:
هيئتي عالي متشكل از هفت عضو (به شرح بندهاي الف تا ز مادة 10 قانون مطبوعات) است. وظيفة اين هيئت رسيدگي به درخواست متقاضيان، صدور مجوز براي نشريات عمومي و همچنين اعمال نظارت عالي و مستمر بر فعاليت اين نشريات است. هيئت مذكور از طريق دبيرخانة دائمي (مستقر در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و با امكانات آن وزارتخانه) انجام وظيفه ميكند.
قانون مطبوعات:
مادة 16. صاحبامتياز موظف است ظرف شش ماه پس از صدور پروانه، نشريه مربوطه را منتشر كند و در غير اين صورت با يك بار اخطار كتبي و دادن فرصت پانزده روز ديگر در صورت عدم عذر موجه اعتبار پروانه از بين ميرود، عدم انتشار منظم نشريه در يك سال نيز اگر بدون عذر موجه (به تشخيص هيئت نظارت) باشد، موجب لغو پروانه خواهد بود.
