آسيا- همشهري آنلاين:
افغانستان يكي از همسايگان شرقي ايران است كه ساليان متمادي است جنگهاي مختلف در آن جريان دارد. مساحت افغانستان ۶۵۲ هزار و ۲۲۵ کیلومتر مربع است.
اين كشور با كشورهاي ایران از غرب، ترکمنستان از شمال، ازبکستان از شمال، تاجیکستان از شمال، چین از شرق، کشمیر از جنوب شرقي و پاکستان از جنوب هممرز است.
تابستانهاي آن گرم و زمستانهايش سرد است. يكي از مهمترين مشخصههاي جغرافيايي افغانستان كوهستاني بودن آن است. يكي از دلايلي كه جنگهاي افغانها اغلب طولاني است همين كوهستاني بودن افغانستان است.
افغانستان به آبهاي آزاد دسترسي ندارد و به دليل نداشتن سيستم مناسب براي بازيافت زبالهها و تصفيه، اغلب منابع آب آن آلوده است.
در طول سالهاي گذشته وضعيت بيثبات سياسي و جنگهاي روي داده در آن و همچنين آلودگي آب آسيب زيادي به حيات وحش زده است. پلنگ، سمور، غزالهای وحشی و قوچ از جمله حيواناتي هستند كه در اين كشور در معرض انقراض قرار دارند.
بر اساس آمارهاي سال 2007 ميلادي 31 ميليون و 889 هزار و 923 نفر در اين كشور زندگي ميكنند كه ميانگين سني آنها 6/17 سال است. اميد به زندگي در اين كشور 43/77سال است. بزرگترين مشكل در اين كشور از نظر بهداشتي بيماريهايي است كه از طريق آب و غذاي آلوده منتقل ميشوند مانند اسهال باكتريايي و هپاتيت.
42 درصد مردم آن پشتو، 27 درصد تاجيك، 9 درصد هزاره، 9 درصد ازبك هستند. 80 درصد مردم آن سني و 19 درصد شيعهاند.[ آشنايي با منطقه قبايلي افغانستان و پاكستان ]
از تاریخ ۱۷۴۷ ميلادي كه پس از مرگ نادرشاه افشار احمدخان سدوزایي خود را حاكم افغانستان كرد، تا زمان استقلال افغانستان در سال ۱۹۱۹ ميلادي، این کشور به زیر سلطه دو امپراطوری آن دوران، بریتانیا و روسیه در آمده بود.
در سال ۱۹۷8 ميلادي در اين كشور كودتا شد و دولت كمونيست بر سر كار آمد. در سال ۱۹۹۲ یک نیروی خودجوش و چریکی به نام مجاهدین در این کشور شکل گرفت که رژیم کمونیستی ۱۵ ساله را شکست داد.
آنگونه كه در دانشنامه اينترنتي ويكي پديا آمده است، مجاهدین موفق به تشکیل دولت ملی نشدند و جای آنها را طالبان گرفت. طالبان نتوانستند بقایای مجاهدین را که بر علیه آنها مقاومت میکردند به طور کامل سرکوب كند. رژیم طالبان با حمله ائتلاف بینالمللی به رهبری امریکا از هم پاشید.
از سال ۲۰۰۱ میلادی بعد از کنفرانس بن (Bonn) در اثر توافق گروههای افغان دولت موقت به رهبری حامد کرزی روی کار آمد. حکومت در ۷ دسامبر ۲۰۰۴ میلادی به ریاست جمهوری حامد کرزی شکل گرفت و در ۱۹ دسامبر سال ۲۰۰۵ نیز انتخاب مجلس قانونگذاری آن را تکمیل کرد.
نامها: محمد ظاهر شاه / حامد كرزاي
سياست در افغانستان
افغانستان عضو سازمان ملل متحد و اكو است.
حكومت در اين كشور جمهوري اسلامي است. اين كشور دو مجلس دارد: مجلس نمایندگان با ۲۴۹ عضو و مجلس سنا با ۱۰۲ عضو. سن قانوني در اين كشور 18 سالگي است.
نظام قضايي اين كشور تلفيقي از قوانين شهروندي و ديني است. هماكنون احزاب زيادي در اين كشور در حال فعاليت هستند.
اقتصاد در افغانستان
اقتصاد افغانستان در حال نوسازي خود پس از سالها جنگ و درگيري است. با اين حال پس از فروپاشي طالبان در سال 2001 رو به رشد نهاده است.
درآمد ناخالص داخلي اين كشور در سال 2004 ميلادي 5/21ميليارد دلار بود كه رقم چندان بالايي نيست. 15 ميليون نفر در اين كشور شاغل هستند و نرخ بيكاري در آن 40 درصد است. نرخ تورم در اين كشور در سال 2005 ميلادي 3/16 درصد بود.
53 درصد از مردم اين كشور زير خط فقر زندگي ميكنند و به دليل همين وضعيت نامناسب اقتصادي و فقر است كه بخش زيادي از مردم آن به كشورهاي همسايه از جمله ايران و برخي كشورهاي آمريكايي و اروپايي مهاجرت كردهاند.
حدود ۸۱ درصد مردم این کشور در بخش کشاورزي،۱۱ درصد در صنعت (اغلب بافندگی) و ۹ درصد در بخش خدمات مشغول به کارند.
22 درصد محصولات اين كشور به هند، 21 درصد به پاكستان، 6/14 درصد به آمريكا، 3/6درصد به انگليس، 5/5درصد به دانمارك و 3/4درصد به فنلاند صادر ميشود.
واردات به افغانستان هم از كشورهاي پاكستان 5/37 درصد، آمريكا 9/11 درصد، آلمان 1/7و هند 1/5درصد است.
بیشترین بدهی این کشور به روسیه و نیز صندوق بینالمللی پول است که به هشت میلیارد دلار میرسد. پس از سقوط طالبان بیش از ۶۰ کشور جهان قول کمک به این کشور را دادند که به فاصله ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹ ميلادي 9/8 میلیارد دلار به این کشور کمک بلاعوض کنند.
واحد پول آن افغانی نام دارد که از سال۲۰۰۰ به بعد ارزشها به نسبت دلار رو به بهبودی دارد.
صنایع زیادی در افغانستان موجود نيست. با اين حال صنعت قالیبافی، فرشهای دستی، گلیم و نمد در اين كشور به طور خودجوش وجود دارد. افغانستان سالانه حدود دو و نیم میلیون متر مربع فرش صادر می کند.
مردم افغانستان
مردم افغانستان به یکی از زبانهای دری (فارسی) ۵۰ درصد، پشتو ۳۵ درصد، ازبکی، ترکمنی، پشهیی، نورستانی و بلوچی سخن میگویند. بر اساس قانون اساسی افغانستان، زبانهای دری و پشتو زبانهای رسمی دولت افغانستان است.
زبان غالب در کابل پایتخت و بیشتر شهرهای شمال، مرکز و شمال غرب افغانستان دری است. زبان غالب در شهرهای قندهار و جلال آباد و بیشتر شهرهای جنوب شرق افغانستان پشتو است. زبان غالب در شهرهای شبرغان و میمنه، ازبکی است.
۳۶ درصد از افراد بالای ۱۵ سال در اين كشور میتوانند بخوانند و بنویسند. در زمان اشغال افغانستان توسط شوروی در دهه ۹۰، شالوده آموزش و پرورش افغانستان از هم پاشید.
در دورهٔ قدرت طالبان حتی دختران خانهنشین شده و اجازهٔ تحصیل از آنها گرفته شد. در این دوره، به جای درسهای علمی مانند شيمي و فیزیک در مدارس، بیشتر بر آموزشهای مذهبی تاکید میشد.
در حال حاضر ۱۳ دانشگاه و ۶ مرکز تربيت معلم در سراسر افغانستان وجود دارد. 10 درصد بودجه سالانه افغانستان به امور آموزشی اختصاص دارد، که از اين ميان هفت درصد آن مربوط به وزارت معارف (آموزش وپرورش) است، يک درصد مربوط به نهادهای تحقيقاتی و يک درصد مربوط به آموزش عالی است.
ارتباطات در افغانستان
افغانستان هماینک دارای یک سازمان رسانهای ملی به نام «رادیو تلویزیون ملی افغانستان» (RTA) است كه یک کانال تلویزیونی و یک کانال رادیویی دارد.
علاوه بر RTA نزدیک به ۱۰۰ شبکه رادیویی و حدود ۱۰ شبکه تلویزیون خصوصي در اين كشور وجود دارد.
رشد و توسعه نظام ارتباطی افغانستان به دلیل کوهستانی بودن این کشور بسیار کند صورت میگیرد که مستلزم توسعه کیفی در زمینه ماهوارهاست.
در افغانستان بیش از ۵۰ هزار نفر صاحب تلفن هستند و جالب تر آن که ۱۲ برابر آن در این کشور صاحب تلفن همراه هستند. در این کشور 535 هزار کاربر اینترنت هستند.
افغانستان در يك نگاه
| پايتخت |
كابل |
| مساحت |
647،500 |
| واحد پول |
افغاني |
| آدرس اينترنتي |
af. |
