روزنامهنگاری- همشهريآنلاين- ترجمه دكتر يونس شكرخواه:
اوضاع در عراق نشانهاي از تسلي به دست نميدهد.
اما در طرف روشن ماجرا، بخش چاپ پس از سقوط نظام سابق به حيات خود ادامه داده است. دستاندركاران روزنامههاي عراقي المهدي و الزمان (چاپ عراق) از كار و بار خود در اين كشور ميگويند.
روزنامه المهدي
روزنامه المهدي بغداد كه در جولاي 2003 در پاسخ به نياز فزاينده به روزنامهها اعلام موجوديت كرده است، در 16 صفحه منتشر ميشود. صفحات اول و آخر اين روزنامه رنگي ميشود. اين روزنامه هر چند وقت يك بار نيز ضمايم رنگي منتشر ميكند.
هفتهنامه المهدي ورزشي هم كه هر دوشنبه منتشر ميشود يك هفتهنامه 12 صفحهاي است كه چهار صفحهاش به صورت رنگي منتشر ميشود.
المهدي يك مجله 80 صفحهاي تمام رنگي نيز منتشر ميكند كه نام آن نرجس است. اين نشريه پرتيراژترين نشريه زنان در عراق است. المهدي پيش از اين با ايميجستر فوجي و ماشين گاس Urbanite Markii كار ميكرد. عبدالزهره زكي مدير تحريريه روزنامه المهدي ميگويد: «روزنامه المهدي يك روزنامه مستقل است كه در آوريل 2003 توسط مالك آن فخري كريم پايهگذاري شده است. روزنامه توسط مؤسسه المهدي كه روزنامه متعلق به آن است، چاپ ميشود. روزنامه المهدي داراي بخشهاي اخبار سياسي، محلي، بينالمللي، فرهنگي، اقتصادي، سرگرمي و ورزشي است و داراي گزارشهايي نيز هست كه مقولات جهان عرب و مسايل بينالمللي را پوشش ميدهد.»
زكي ميگويد: «60 نفر براي روزنامه كار ميكنند، آنها خبر و مقاله مينويسند و صفحات هم كامپيوتري بسته ميشوند و سپس به چاپخانه فرستاده ميشوند. روزنامه در حال حاضر فقط در عراق و در همه بخشهاي عراق توزيع ميشود. روزنامه المهدي صبحها در بغداد و عصرها در ساير نقاط عراق به دست خوانندگان ميرسد. اما اين روند با مشكلات عديدهاي مواجه است كه يكي از آنها حمل و نقل است، در عين حال روزهايي هم هست كه اصلاً نميتوانيم روزنامه را منتشر كنيم. همين چند وقت پيش چهار روز مقررات منع عبور و مرور در بغداد حاكم شد كه ما اصلاً نتوانستيم در اين چهار روز روزنامه را منتشر كنيم.»
غاده العاملي مدير بخش فني مؤسسه المهدي چندي پيش به ماهنامه ME Printer گفت كه چاپ با هزينههاي بالايي چون نرخ بيمه در مورد واردات مواد اوليه مواجه است و استفاده از مواد مصرفي بيمه نشده كار بسيار خطرناكي است چرا كه ممكن است در مسير وارد شدن به بغداد گم شوند يا مورد سرقت قرار گيرند. افزون بر اين، كاميونهاي حمل كننده هم وضعيت مناسبي ندارند. مالياتهاي سنگين در مبادي بندري و مرزي نيز به قيمت تمام شده ميافزايند و ميزان خسارتها نيز بين 6 تا 10 درصد است.
زكي ميافزايد: «روزنامههاي عراقي اكنون سانسور نميشوند چرا كه هر روز يك روزنامه تازه داريم. آگهي اگر نگوييم علت اصلي، اما يكي از عوامل اصلي است كه روزنامه ما به آن متكي است. ما از هر دو بخش دولتي و خصوصي آگهي ميگيريم. اصليترين مشتريان ما در بخش آگهي، شركتهاي تجاري و كمپانيهاي موبايل هستند.»
عبدالزهره زكي در پاسخ به پرسش مربوط به روزنامههاي رنگي در عراق ميگويد: «ما به فكر تمام رنگي شدن هستيم، اما شرايط نامساعد عراق مانع واردات ماشينهاي جديد است.»
اما زكي در عين حال به گفته ميافزايد: «صنعت روزنامه در عراق به ثبات رسيده است، چون تقاضاي نسبتاً ثابتي دارد كه البته باز هم در گرو شرايط حاكم بر عراق است.»
روزنامه الزمان
روزنامه الزمان دهم آوريل 1997 توسط سردبير و مالك آن سعد البزاز در لندن پايهگذاري شد و سپس در سال 2003 براي نخستين بار در عراق در دو نسخه منتشر شد. اولين نسخه هشتم آوريل 2003 يعني درست يك روز قبل از اشغال بغداد توسط نيروهاي آمريكايي منتشر شد. اين نسخه تنها در بخش بصره (در جنوب عراق) توزيع شد. نسخه دوم الزمان 29 آوريل 2003 فقط در بغداد منتشر شد و پس از يك سال و نيم هر دو نسخه در نخست تحت عنوان چاپ عراق به انتشار رسيد.
دكتر احمد عبدالمجيد سردبير روزنامه الزمان (نسخه عربي) ميگويد: روزنامه ما بخشهاي مختلفي چون نويسندگان و گزارشگران، بخشهاي تحريري، عكاسي، مديريت و مالي دارد. ما همچنين يك بخش فني هم داريم كه در آن گروهي از حروفچينها با نرمافزارهاي مكينتاش روزنامه را ميچينند، ما در ضمن يك بخش مخصوص چاپ هم داريم كه كارش به چاپ رساندن روزنامه است. ماشينهاي ما ساعتي 10 هزار نسخه چاپ ميكنند و اخيراً هم يك افست رول انگليسي از گاس خريدهايم (urganite)، اما هنوز نتوانستهايم آن را نصب كنيم. الان هم با ماشين ديگري از همين مدل كار ميكنيم كه كارايي ماشين جديد را ندارد. تيراژ چاپ روزانه ما 50 هزار نسخه است كه شرايط امنيتي عراق به خصوص در استانها بر آن تأثيرگذار است. روزنامه الزمان در همه جاي عراق توزيع ميشود. او همچنين ميگويد: «96 نفر در روزنامه كار ميكنند و چاپكاران عراقي آن را در چاپخانه خود ما به چاپ ميرسانند. روزنامه بيست صفحه است و صفحات اول و آخر آن چهار رنگ چاپ ميشود. اما بقيه صفحات دو رنگ هستند. در ضمن يك ويژهنام ضميمه روزانه هم به نام الزمان ورزشي داريم. ما دو نشريه ديگر هم داشتيم. يكي از آنها مركز الزمان الستراتيجي بود و ديگري شبعاد لدراسات حريه المراه (مركز شبعاد براي مطالعات آزادي زنان) كه هر دو به دليل وخامت اوضاع امنيتي ديگر منتشر نميشوند. ما اخبار و عكسهاي خود را از يك شبكه وسيعي از خبرنگاران در بغداد و ساير استانها دريافت ميكنيم. ضمناً مشترك خبرگزاريهاي بينالمللي نظير رويترز، فرانس پرس و خبرگزاري آلمان هم هستيم. ما روزنامهاي مستقل هستيم و هيچ حمايتي از دولت و سازمانهاي ديگر دريافت نميكنيم. ما از نظر مالي فقط به درآمد آگهيها و توزيع روزنامه متكي هستيم.
عدم وجود سرمايهگذاري خارجي در عراق باعث شده كه ما آگهي خارجي نداشته باشيم. اما با اين تفاصيل، اصليترين آگهيدهندگان ما شركتهاي داخلي و مؤسسههاي بخش خصوصي و همچنين بخش دولتي هستند. ما ميخواهيم الزمان را به يك سطح بينالمللي از نظر چاپ و كيفيت برسانيم. تصميم ما اين بوده كه دو سال پس از اولين چاپ به تيراژ 250 هزار نسخهاي برسيم. اما شرايط امنيتي عراق به صورت مانع در برابر اين رويا ظاهر شد و اجازه نداد تحقق يابد. معهذا ما كماكان در انتظاريم تا عراق ثبات برسد و ما هم به اهدافمان برسيم.»
او همچنين ميافزايد: «من بر اين باورم كه شرايط امنيتي بر همه بخشها و به ويژه بر بخش چاپ تأثير گذاشته است. چاپكاران عراقي اميدوار بودند با سرمايهگذاري بيشتر، ماشينهايشان را مدرنتر كنند. اما اكنون به سبب تهديدها، قتل و آدمرباييها اكثر چاپكاران ورزيده در امان (پايتخت اردن) ساكن شدهاند. اما عليرغم اين اوضاع، باز هم تعدادي از چاپخانههاي عراقي به CTP مجهز شدهاند كه قطعاً انتقال اطلاعات به پليتهاي چاپ را تسهيل كرده است و به همين سبب است كه اكثر روزنامهها اكنون از اين تكنولوژي استفاده ميكنند.
مؤسسه الزمان انتشارات ديگري هم دارد كه از جمله آنها ميتوان به انتشار در لندن، بحرين، سوريه و اردن اشاره كرد. الزمان الجديد مجله ماهانه و الف ياء فصلنامه فرهنگي از جمله اين نشريات هستند كه توسط الزمان منتشر ميشوند.
www.meprinter.com
