نقد- سعيد مروتي:
در سالهاي اوج جنگ تحميلي، تصوير صادقانه جبههها را بايد در «پرواز در شب» و «ديار عاشقان» جستوجو ميكرديم.
هر چند در آن سالها، تماشاگر ترجيح ميداد به تماشاي آثار حادثه پرداز سينماي جنگ بنشيند. به همين خاطر و در شرايطي كه «پرواز در شب» ملاقليپور در گيشه شكست ميخورد «عقابها» ركورد فروش در سينماي ايران را ميشكست و «گذرگاه»، «پلاك» و «پايگاه جهنمي» در سينماهاي شهرستانها و جالب اين كه در اكران مكرر و در طول چند سال خوب ميفروختند.
اين گونه بود كه فيلمسازاني چون سيفالله داد و ملاقليپور هم ترجيح دادند، «كانيمانگا» و «افق» بسازند. سينماي جنگ فقط به شرط حادثهپردازي مخاطب گسترده مييافت. «ديدهبان» و «مهاجر» حاتمي كيا با وجود انبوه ستايشهايي كه منتقدان از آن به عمل آوردند، جزو كمفروشترين فيلمهاي زمان خود بودند.
همچنان كه «سفر به چذابه» و «نجات يافتگان» ملاقليپور هم به عنوان بهترينهاي سينماي دفاع مقدس، مخاطبي در زمان اكران نيافتند. در سالهاي بعد حتي وقتي عزمي جدي براي پرفروش شدن «دوئل» صورت گرفت، در عمل چنين اتفاقي نيفتاد و فيلم با وجود تبليغات بيسابقه رسانهاي، نتوانست چندان تماشاگري بيابد و پرهزينهترين فيلم تاريخ سينماي ايران هم راه به جايي نبرد.
اين بار ديگر حادثهپردازي هم جوابگوي گيشه نبود. فيلمي هم كه اخيراً از آن به عنوان مصداق آشتي تماشاگر با سينماي جنگ ياد ميشود، هر چه باشد؛ قطعاً ارتباطي به ژانر سينماي دفاع مقدس ندارد.
مشكل از چيست؟ فيلمهاي برتر سينماي دفاع مقدس، اغلب در زمان اكران توفيقي در جذب مخاطب نداشتهاند و عموماً گرايش به مخاطب به آثاري نه چندان جالب توجه انجاميده است.
حتي در مورد فيلم محبوب «از كرخه تا راين» كه با هر معياري نسبت به «ديدهبان» و «مهاجر»، گامي به پس محسوب ميشود.در روزهايي كه صحبت از احياي سينماي دفاع مقدس است، بايد ديد گزاره سينماي جنگ و مخاطب چه سرانجامي مييابد.
