دكتر سعيد رضا عاملي و رضا رشيدي به سوالات شركت كنندگان در دومين نشست انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي (IRASIS) پاسخ دادند.

دكتر سعيد رضا عاملي در باره وضعيت فرهنگ در شهر مجازي گفت: در اقتصاد دو اصطلاح فقر، احساس فقر وجود دارد. فقر مربوط به نداشتن و نخوردن و حداقل در‌آمد احساس فقر مربوط به داشتن است. اين دو زماني بوجود مي‌آيد كه بحث مقايس در ميان باشد . در جوامع توسعه يافته ، احساس فقر قوي‌تر از كشورهاي عقب افتاده است.

وي با ارائه اين مقدمه گفت: فضاي مجازي در دوران گذار به سر مي برد. استرس هاي اين دوران به استرس هاي طبيعي بشر اضافه مي‌شود. به همين دليل دوره فيزيكي امر نو را بوجود مي‌آورد.

وي با اشاره به دوره خيرگي پس از به وجود آمدن رسانه ها گفت: در هم آميختگي تجارت و رسانه‌ها خيرگي و جذابيت آنها را بالا برد.  تا جايي اين فضا سنگين شد كه آدرنو و هورخايمر در مقاله صنعت موضوع ساختگي بودن فرهنگ را مطرح كردند و دوركيم نيز نظريه : فرد چيزي جز جامعه نيست را ارائه كرد.

در حال حاضر هم فضاي مجازي چنين وضعيتي را دارد. البته به اندازه دوره ورود رسانه‌ها ،دوره خيرگي طولاني را ندارد.

وي با تاكيد بر اينكه در فضاي مجازي سرعت خير و شر سريع است گفت: با يك كليك موس شما به جهنم و يا بهشت واردمي‌شويد. در اين ميان فضاهاي غير اختياري كه برخي popup ها به همراه مي‌آورند نيز وجود دارد.

وي با اشاره به مقاله" دوفضايي شدن و جامعه جهاني اظطراب" گفت: در آن مقاله به آسيب‌شناسي فضاي دو جهاني شده پرداخته‌ام. من با پذيرش بحث "بك"  در مورد ريسك‌هاي موجود در جهان جديد به نقد آن نشسته‌ام.

وي با اشاره به بالا رفتن تعرفه بيمه‌ها به خاطر وجود خطر در حوزه‌هاي جديد گفت:جهان امروز سرشار از تنش است. تنش، استرس، سرگرداني، هويت‌هااي دورگه، سرد مزاجي و... در فضاهاي مجازي وجود دارد.فضاي مجازي به موازات هندسه فضاي واقعي به مرور زمان شكل مي‌گيرد.

وي با اشاره به اينكه فرهنگ در قالب فوق تكرار مي‌شود گفت: فرهنگ مفهومي نسبي است. خيلي از كارهاي ما با بقيه مردم دنيا مشترك است. غذا مي خوريم ، لباس مي‌پوشيم . اما فرهنگ در خود يك امر خاص دارد. به عبارت بهتر جنبه‌هاي خاصي از زندگي را فرهنگ مي‌گوييم . فرهنگ جنبه هاي متمايز و برجسته رفتارها و تمدن زنده است. در ساخت شهر‌هاي مجازي جنبه ةاي برجسته زندگي بايد وارد شود. شازندگان شهر هاي مجازي تاتش مي‌:نند عين خيابان وليعصر را بوجود بياورند . پل شهر مجازي سانفرانسيسكو براي ما و يك امريكايي كاملا متفاوت است. براي يك امريكايي بودن در اين پل به دليل وجود واقعي پل ، مفهومي دور از انتظار نيست.

دكتر عاملي با اشاره به اينكه بزرگترين فاصله بين نسلي در اين دوران تجربه مي‌شود گفت: فاصله بين نسلي بين اساتيد و دانشجويان نيز وجود دارد. غربي‌هاي به اين نتيجه رسيده اند كه در نظام آموزش و پرورش ديگر نمي‌توان از اساتيد دانشگاه چيزي آموخت.

وي با اشاره به اينكه جوان قدرت تشخيص بالايي دارد گفت: بايد به دنبال كاهش فضاي بين نسلي باشيم و بي گمان از ميان دو راه جلوگيري از دسترسي و فرهنگ‌سازي راه دوم بهتر خواهد بود.

دكتر كاظم معتمدنژاد رئيس انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي و  پدر علوم ارتباطات ايران هم كه در اين جلسه حضور يافته بودند پرسيدند: ما هميشه از هفت شهر عشق عطار صحبت كرده‌ايم و هميشه اندر خم يك كوچه بوده‌ايم با اين روحيه به هفت شهر مجازي رسيده‌ايم . آيا در اين جا هم اندر خم يك كوچه خواهيم ماند؟

دكتر سعيد رضا عاملي در پاسخ به اين سوال با اشاره به نظر گيدنز درمورد جهاني شدن گفت: از ديدگاه گيدنز يكي از شاخصهاي جهاني شدن ، تقويت فرديت است. اما اين فرديت به معناي خود خواهي نيست بلكه فرد قطع نظر از جمع تصميم مي‌گيرد و نظر مي‌دهد. اين موضوع ما را وارد 7 شهر عطار مي‌كند.

وي با اشاره به اينكه در ارتباطات بين فرهنگي دو نوع فكر وجود دارد گفت: يكي از آنها فكر بي‌درنگ است كه با بي‌انديشگي فرقي ندارد. افراد بر اساس اجبار هاي موجود و ظواهر تصميم مي‌گيرند. نوع ديگر تصميم با درنگ و انديشه است. توسعه انتخاب‌ةا اين درنگ را براي انسان بوجود مي‌آورد. در اين فضاي هزاران انتخاب گم‌گشتگي بنيادين اتفاق مي‌افتد؛ اما هويت‌هاي هم ساز در اين فضا كه جغرافيايي نيست باعث مي‌شود مثلا فردي در انگلستان كمپين ضد ربا ايجاد كند و مني كه موافق او هستم در آن كمپين شركت كنم. و يا ايتاليايي هاي مسحي وقتي براي مختلف با جنگ در عراق تظاهرات مي‌كنند نشات گرفته از اين هويت همساز است.

دكتر معتمدنژاد در تكميل اين سخن با اشاره به كتاب The venture of  Islam گفتند: مارشال هادسن (Marshall GS Hodgson) در اين كتاب سه امپراطوري بزرگ اسلام در دوره‌هاي ايران صفويه و قاجار، هند گوركاني و عثماني را با هم مقايسه كرده است. او در اين كتاب مي گويد كه ايرانيان به دليل ادبيات و فرهنگ‌شان پيشرفت خواهند كرد.

او كه كتابش را دو سال قبل از انقلاب اسلامي نوشته است معتقد است تركيه‌اي ها سالهاست به فكر الحاق به اروپا هستند. عربها به دنبال احياي عظمت بغداد دوره عباسي هستند اما ايرانيان به دنبال موقعيتي هستند كه هيچ كشوري نمي‌تواند بدست بياورد. ايراني ها هميشه آرمانخواه‌ هستند و من مطمئن‌هستم آنها موفق خواهند شد.

رضا رشيدي ديگر سخنران حاضر در دومين نشست انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي در پاسخ به سوالاتي در مورد فاصله زير ساخت‌هاي ايران با دنيا، قيمت اينترنت، كيفيت خدمات و در مجموع فاصله بين مقالاتي كه ارائه مي‌شود و واقعيت‌هاي موجود گفت:از ميان 350‌هزار پورت اينترنت پر سرعت نصب شده در ايران فقط 20 درصد  استفاده مي‌شود. اينكه چرا همه آنها مورد استفاده قرارنمي‌گيرد و فقط 11 ميليون مشترك فعال هستند بحث ديگري است. بايستي در كنار فراهم آوردن زير ساخت‌ها بدانيم افراد اينترنت پر سرعت را براي چه كاري احتياج دارند. اگر كسي فقط ايميل چك مي كند اينترنت پر سرعت ضروري به نظر نمي‌رسد.

وي در مورد قيمت اينترنت در ايران گفت : من هم قبول دارم اينترنت در ايران گران است اما قيمت هاي موجود كه بخشي از آن مربوط به قيمت پهناي باند است را بايستي همراه با هزينه‌هاي اداري كه همراه با تورم افزايش مي‌يابند حساب كرد.البته با افزايش تعداد STM1 مي‌توان قيمت‌ها را كاهش داد.

وي در ادامه گفت: با وجود گسترش اينترنت در ايران باز در مقام 92 قرار داريم . به نظر من هم اين جايگاه مناسبي براي ايران نيست.

دكتر عاملي در پاسخ به سوالي در مورد خانواده در شهر مجازي گفت: خانواده در دوره جديد تغييرات زيادي كرده است. ساختار خانواده هسته‌اي نيز با تغييرات جديد شكسته شده‌است. اعضاي خانواده در گذشته بسته به روابط عاطفي حاكم بر خانواده با هم در تعامل بودند. با آمدن صنعت همزمان ارتباطات در قالب تلفن و اينترنت فرامكان شدن خانواده شكل گرفته است. بچه‌ها به جاي صحبت كردن با پدر و مادر در فضاي چت به گفت‌و‌گو و تبادل افكار مي‌پردازند.

وي افزود: سازه هسته‌اي محيط خانه شكسته شده است. خانواده جديد به مانند گذشته "گسترده" شده است اما گستردگي خانواده لزوما بر مبناي پدر بزرگ و مادر بزرگ و... نيست بلكه بر پايه همسازي هاي همدلانه با ديگران شكل گرفته است.

وي در پاسخ به سوال همشهري آنلاين در مورد نقش رسانه‌هاي شهري در فضاي مجازي گفت: مهمترين عنصر در كار رسانه‌ها ارتباطات است. در حوزه رسانه‌هاي فيزيكي و سنتي اين تعامل بر اساس ارتباطات حضوري صورت مي‌گيرد. در فضاي آنلاين ژورناليسم اين فضا يك مجاز واقعي در ارتباط است. از طرف ديگر ارتباط حاضر با غايب مي‌تواند مبناي توليد رسانه‌اي باشد و در حالت تكنيكال مبناي ارتباط غايب با غايب ( كاري كه ماشين انجام مي‌دهد) باشد. انتخاب خبر‌هاي مرتبط در همشهري آنلاين به صورت اتوماتيك ناشي از همين خصوصيت است.

در انتهاي اين نشست دكتر شهيندخت خوارزمي؛ نائب رئيس انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي  با طرح چند سوال جلسه را به پايان برد.

او گفت: منطق‌هاي پنجگانه در مورد فضاي مجازي و شهر مجازي در حاكميت به چه صورت است؟ آيا اين شكاف پارادايمي را تغيير داد. چرا كه بالاخره بايستي اين بحث از يك جا شروع شود.

وي افزود: آيا مي توان وضعيت انسان را در فضاي مجازي و شهر مجازي  فارغ از دستاوردهاي علوم ديگر مانند علوم زيستي و نانو تكنولوژي تعريف كرد؟

آيا اين زير ساخت هاي تكنولوژيك كه مهندي رشيدي معرفي كردند با منطق پنچ گانه قابل ارزيابي است يا نه؟ يه هر حال بايد به همگرايي فكري برسيم . اين مهمترين اتفاقي است كه در فرايند توسعه بايستي رخ دهد. برنامه امروز نشان داد در بحث معرفي شهر مجازي كار زيادي وجود دارد.

وي در ادامه با ارائه پيشنهاد ايجاد يك فوروم توسط دكتر يونس شكرخواه عضو هيات رئيسه  انجمن ايراني مطالعات جامعه اطلاعاتي از شركت كنندگان خواست تا در اين بحث در آنجا شركت كنند.