کاربردی- خصوصيات، ويژگيها و تكنيكهاي بسياري وجود دارد كه باعث موفق شدن يك معلم ميشود. اين صفات و خصوصيات ميتواند به اندازه خود معلمان، متنوع و متفاوت باشد.
با اين وجود، صفات خاص، مشخصهها و عملكردهاي آزمايش شدهاي نيز وجود دارند كه به ميزان زيادي در موفقيت معلمان دست دارند.
فهرست زير شامل عبارات و واژههايي است كه دانشآموزان براي توصيف بهترين معلمان خود، مورد استفاده قرار دادهاند:
1 - شور و اشتياق
- دانشآموزان ميتوانند اين هيجانات را احساس كنند.
- دانشآموزان به آساني عشق و علاقه معلم را به كار خود و موضوع مورد بحث و تدريس را تشخيص ميدهند.
2 - آمادگي
- معلم به موضوع درس اشراف و آگاهي دارد.
- معلم هر روزه به برنامهريزي و آماده كردن دروس ميپردازد.
3 - وقتشناسي
- هميشه سر وقت ميآيد.
- كلاس را سر وقت شروع و تمام ميكند.
- انتظار دارد دانشآموزان نيز سر وقت آمده و آنان را به اين كار تشويق ميكند.
4 - حمايت از دانشآموزان و اهميت دادن به آنان
- به دانشآموزان ميفهماند كه وي به موفقيت آنان اهميت ميدهد.
- براي دانشآموزان وقت صرف ميكند.
- امكان خلاقيت به آنان ميدهد.
- با آنان دوست بوده و مهرباني ميكند.
- حامي و مشوق آنان است.
- هميشه متبسم است و به آنها توجه ميكند و دوستشان ميدارد.
5 - پايداري و سازگاري
- هيچگاه كلاس را از دست نميدهد.
- رفتار مثبت خود را متناسب با دانشآموزان كرده و با آنان سازش و مدارا ميكند.
- هميشه براي تدريس كلاس آماده و مهيا است.
6 - مودب بودن
- با دانشآموزان با احترام رفتار ميكند.
- خود را كوچك نميكند.
- از گيج كردن دانشآموزان در كلاس خودداري ميكند.
7 - قاطعيت و كنترل
- قاطع و در عين حال مهربان است.
- از برخورد، به هنگام تدريس پرهيز مي كند.
8 - استثنا قائل نميشود.
9 - ارائه كمك شخصي
- براي توضيح بعضي مفاهيم وقت ميگذارد.
- به تكتك دانشآموزان توجه دارد.
10 - تفاوتهاي فردي را به راحتي ميپذيرد.
11 - روشهاي موثر كاري را مورد استفاده قرار ميدهد.
- براي درك مطالب توضيحات كافي ميدهد.
- در كار آموزش خود يك احساس شادي و بذلهگويي ايجاد ميكند.
- تحقير و عادات بد و تحريككننده را از ميان برميدارد.
12 - باعث كمرويي و كاهش جرات دانشآموزان نميشود.
- از انتقاد كردن نابجا و بيموقع از دانشآموزان ميپرهيزد.
13 - از اعضاي كلاس انتظار بالايي دارد.
14 - فروتن است.
15 - منصف، صادق و روراست است.
16 - از تنوع استفاده ميكند.
- فعاليتهاي آموزشي متنوع به كار ميبرد
- تجربه و آزمون ميكند.
- اجازه حاضرجوابي را ميدهد.
17 - داراي خلق و خوي بذلهگو و خونسرد است.
18 - از زمان موجود استفاده ميكند.
- سرعت كار را تنظيم كرده و امكان تغيير آن را فراهم ميآورد.
- از درگير كردن دانشآموزان در «مشغله كاري» پرهيز ميكند.
19 - استفاده از متون
- برده متون برنامه درسي نميشود.
- از متون به عنوان نقشه راه استفاده ميكند.
20 - روند پيشرفت كاري را در محدوده برنامه آموزشي تدوين شده، يكي دو روزه حفظ ميكند.
21 - سفرهاي كوتاه آموزشي و ديگر فعاليتهاي مربوطه را انجام ميدهد.
- تجارب دانشآموزان را در كار كلاسي آنها به كار ميگيرد.
22 - هميشه در يك وضعيت ايستاده و يا نشسته به تدريس نميپردازد.
23 - روابط خصوصي و شخصي با دانشآموزان.
- به دانشآموزان اجازه نميدهد، وي را با نام كوچك صدا كنند.
- سعي نميكند در مسابقه محبوبيت برنده شود.
- رابطه سالم بين دانشآموز و معلم را حفظ ميكند.
- به دانشآموز احترام ميگذارد. (به ياد ميسپارد گاهي اوقات آنچه را كه معلم فكر ميكند مناسب است، مثل شوخي با دانشآموزان، ممكن است توسط آنان مورد مخالفت واقع شود و يا با عدم استقبال آنان مواجه شود).
24 - اجازه نميدهد كه يك يا چند نفر از دانشآموزان مبادرت به انحصاري كردن كلاس و حكومت نمايند.
25 - سوابق دقيقي از امور زير را تهيه و نگهداري ميكند:
- كار به اتمام رسيده؛
- حضور؛
- نتايج امتحان؛
- نمرات.
توصيههاي بيشتر
1 - آماده براي تغييرات فعاليتها (مواردي جداي از برنامه درسي مثل كارهاي تفنني و امور جنبي) باشد.
2 - تا اندازهاي غيرقابل پيشبيني باشد، به طوري كه دانشآموزان نتوانند بفهمند مرحله بعدي چه برنامهاي است (دانشآموزان را به نوعي در هوا نگه دارد).
3 - تنوع داشته باشد (تنوع در تدريس باعث ايجاد علايق تازه در موضوع ميشود). از تنوع براي كارهاي جمعي دانشآموزان استفاده كند. هميشه يك تعداد افراد خاص را با هم در يك گروه قرار ندهد. زمينه را براي تنوع در فعاليتهاي آموزشي فراهم كند.
برخي از توصيهها براي ايجاد تنوع
- حذف تكاليف؛
- مقابله با آشفتگيهاي فكري و ناگهاني؛
- پرهيز از جلسات شلوغ و پر سر و صدا؛
- بحثهاي عمومي و جمعي؛
- بحثهاي گروهي؛
- بحثهاي حل مشكلات؛
- موزيك؛
- بازيهاي آموزشي؛
- سؤالات و آزمونها؛
- گزارشات و گفتوگوها؛
- ايفاي نقش؛
- تهيه اوراق كاري؛
- گردهمايي و اجتماع؛
- نمايش هاي دراماتيك؛
- داستانگويي؛
- استفاده از گچ و تخته در حالت كلي؛
- رسم تصاويري با گچ و تخته؛
- چارت و نقشهها؛
- نمايش فيلمها؛
- گروههاي ورزشي؛
- بازيهاي سرگرم كننده (پازل)؛
- فيلمهاي سينمايي؛
- نمايش با پروژكتور؛
- نمايش با اورهد؛
- عكسها و پوسترها؛
- ضبط با نوار ويدئويي؛
- ضبط با نوار صوتي؛
- كلاس، همراه با نوار ويدئويي؛
- شركت دادن بازديدكنندگان و ميهمانان در بعضي مراسم مدرسهاي؛
- فعاليتهاي مشترك با كلاسهاي ديگر.
4 - شركت و حركت لحظهاي
ايجاد برنامهها و تكنيكهاي موارد لحظهاي كه ميتوان از آنها براي جلب توجه دانشآموزان به منظور چيزي كه قرار است ارائه شود، استفاده كند.
5 - تماس چشم در چشم داشته باشد.
6 - براي تنوع هم كه شده، سبك و روش تدريس را عوض كند.
7 - سرعت پيشرفت: يك تغيير در سرعت پيشرفت، ميتواند باعث رفع خستگي و تمدد اعصاب شده و به دانشآموز كمك كند تا دوباره وارد فرآيند يادگيري شود.
8 - تغيير در برنامه: در زمانهايي مناسب برگزاري جلسات در مكاني متفاوت و با برنامهاي متفاوت، جالب و جذاب بوده و به كار يادگيري، حالتي خاص ميدهد.
برخي از نكاتي كه از نظر دانشآموزان چالشبرانگيز است
1 - معلمان خيلي تند صحبت ميكنند، به خصوص در پايان كلاس و به هنگام به پايان رسيدن زمان كلاس.
2 - هنگامي كه معلم به سؤالات ديگر دانشآموزان پاسخ ميدهد، آنان خسته ميشوند.
3 - فهميدن بعضي كتب درسي برايشان مشكل است.
4 - صحبت كردن دانشآموزان در خارج از نوبت، اغلب مسألهساز است.
5 - معلماني كه به خوبي برنامهريزي نكرده و مجبور به برگزاري كلاسهاي فوقالعاده ميشوند و يا كلاس را با خوردن زنگ آزاد نميكنند.
جالب است گفته شود كه دانشآموزان همچنين يادآوري كردهاند كه معلم تنها كسي نيست كه بايد روي مسائل و تمرينها كار كند. آنان نيز بايد در اين مسئوليت شركت كنند.
در خاتمه، در زير به واژههايي اشاره ميشود كه در مورد يك معلم خوب به كار بردند.
- جالب/ مفرح و بذلهگو؛
- مهربان؛
- متبسم؛
- توضيحدهنده به ميزان كافي؛
- ارائه واژههاي مترادف و ساده؛
- ياور و كمككننده هميشگي؛
- از بين برنده استرس/ حذف ارعاب و تهديد؛
- داراي روحي مهربان و لطيف.
ترجمه: منيژه عسگري
منبع: Humanities.edu/elc/ teacher/teacher corner
