تونل- مرتضي درخشان:
تهران در محاصره گسلهاي زلزلهخيز است و سايه اين نام هراسانگيز همواره بر سر شهرمان قرار دارد.
واقعيت اين است كه به همان اندازهاي كه ما شهروندان زلزله را شوخي گرفتهايم زلزلهاي كاملا جدي هم در يكجايي نزديك شهرمان خوابيده است و اگر روزي كه سر بلند ميكند آماده نباشيم به هيچكس رحم نخواهد كرد.
همين مساله باعث شده است كه مديران شهري كه ما همواره از كنار تذكراتشان در مورد زلزله به سادگي عبور ميكنيم، بيشتر به فكر مقابله با اين پديده باشند. نتيجه اين حساسيت را حالا ميتوانيد در تونل توحيد مشاهده ميكنيد.
وقتي صحبت از زلزله و تدابير مربوط به هنگام وقوع آن ميشود، توصيههاي بسياري به ذهن هركدام از ما خطور ميكند.مثلا اولين چيزي كه به ذهنمان ميرسد فرار از زير سقفهاست.اما واقعيت اين است كه برخي سقفها از نظر ايمني به شكلي طراحي شدهاند كه ميتوانند محيط امنتري حتي نسبت به فضاي باز باشند.
سقفهاي بتوني كه داراي اسكلت و سازه مناسب باشند يكي از همين موارد هستند. بر همين اساس تونل توحيد نيز از شرايط ايمني مناسبي برخوردار است. درواقع تونل توحيد را اگر در زمره پناهگاهها به هنگام وقوع زلزله قرار ندهيم، اما بايد بدانيم هنگام وقوع زلزله آنجا يكي از مناطق امن بهشمار ميرود.
اين تونل با توجه به سازههاي بتوني به نوعي قفسي بتوني محسوب ميشود كه مانند پناهگاههاي جنگي محيطي امن و مستحكم دارد.2سطح مقطع به شكل نیمدایره چسبیده به هم طراحی شدهاند که دورتادور آنها با بتون پوشیده شده است. ضخامت بتون در قسمت تاج حدود 70سانتیمتر بوده و در کنارهها(بخش شمعهای جانبی) حداکثر به یک مترونیم میرسد.
با این حساب حدود 200هزار مترمکعب بتونریزی درجا برای بناشدن سازه تونل صورت ميپذيرد. البته این آمار غیر از میزان بتونی است که برای دیوارههای پیشساخته خارج از جبهههای کاری مصرف شده است. اين اعداد و ارقام به نوعي دل افرادي كه از تونل توحيد ميگذرند را قرص و قرصتر ميكند، درواقع آنها بايد بدانند زلزله تاثيري روي آنها در اين تونل نخواهد داشت.
تونل دوقلو، سختتر اما امنتر
اما به هر حال سازههاي بتوني هم در مقابل زلزلههاي قدرتمند دچار مشكل ميشوند. زمين اگر قهر خود را به رخ زمينيان بكشد كار بسيار دشوار خواهد شد، اما همانطور كه پيش از اين هم اشاره كردهايم زلزله هم مثل بسياري از مشكلات روش مقابله دارد.
تونل توحيد از ديد كارشناسان زماني به هنگام زلزله ممكن است دچار مشكل شود كه اين زلزله با قدرتي و اندازهاي بزرگتر از تمامي زلزلههاي دنيا يعني بيش از 8ونيم ريشتر رخ دهد و البته مركز زلزله نيز در كنار اين تونل باشد. هرچند اين شرايط با در نظر گرفتن تجربه به نوعي فرض محال محسوب ميشود! در صورت رخ داد اتفاقي كوچكتر از اين هم ،همانطور كه اشاره كرديم تونل توحيد به نوعي نقطه امن محسوب خواهد شد.
درواقع آسيبپذيري تونل توحيد در مقابل زلزله نزديك به صفر است. شكل قرار گرفتن گسلها در تهران نشان ميدهد اين تونل در نزديكي هيچيك از گسلهاي زلزلهخيز شهر قرار نگرفته است. پس اين فرضيه كه اگر زلزله در نزديكي تونل با قدرت بينظيري مانند 8ونيم ريشتر رخ دهد هم تا حد زيادي منتفي است.تونل توحيد يك تونل بتوني دوقلو است كه با استانداردهاي روز جهان بنا و ساخته شده است كه همين موضوع باعث شده ساختار پيچيدهتري داشته باشد.
به هر صورت در مورد تونل توحيد و سازه دوقلوي آن بايد گفت، هرچند ساخت چنين تونلهايي ريسكپذيري و حساسيت بسيار بالايي ميطلبد، اما پروژهاي كه به اين شكل تكميل ميشود با توجه به شمعك و پايههاي بتوني از امنيت بالايي برخوردار خواهد بود و با اين سطح بتونريزي ميتواند در هنگام زلزله جزو مناطق امن محسوب شود.
همشهري مسافر